گام به گام با امام موسی صدر جلد 2
از آن، در حال بالا رفتن است، هرچندگاه این نمودار نشاندهنده نوسانها و بالا و پایین رفتنهاست. دوران انحطاط شاید صد یا دویست و یا حتی پانصد سال باشد، اما دورانهایی محدود است و مجموعه حرکت تمدن انسانی به سوی تعالی و تکامل است.
اگر به فعالیت بشری در ابعاد مختلف، یعنی در زمینه علم و اخلاق و مذهب و کشاورزی و فناوری و فلسفه و هر زمینه دیگری بنگریم، درخواهیم یافت که سیر انسان همواره به سوی کمال و آفریدن برترینهاست. این رویکرد به سوی کمال، هدف و عنایت و آرمانی دارد. آرمانگرایی کامل در هر چیزی، همان اکتشاف حقایق است. انسان در زمینه اجتماعی صاحب تجاربی است: در دورهای استبداد را تجربه کرد و در دورهای فئودالیسم را و دورانی طولانی سرمایهداری را آزمود. اکنون نیز سوسیالیسم را میآزماید. استبداد و پادشاهی و جمهوری و دموکراسی را به شکلهای مختلف آزموده است و به این ترتیب، در حالت تجربه دائمی است. با هر تجربه بهره میگیرد، شکست میخورد، کامیاب میشود و به کمال رو میکند.
بهترین نظامهای محققشدنی و آرمانی که همگان خواهان آناند، نظامی است که انسان در سایه آن فرصت رشد همه تواناییهایش را در خود ببیند. در چنین نظامی فرصت تحصیل و کار و برآوردن خواستها منحصر به گروه خاصی نیست. جامعه آرمانی جامعهای است که در آن ستم روا نمیشود. جامعه آرمانی جامعهای است که به قول این ضربالمثل در آن گرگ و گوسفند از یک چشمه آب بنوشند. این ضربالمثل عامیانه و رایج است. برای تحقق چنین جامعه آرمانی که انسان در پی آن است، باید دو شرط تحقق یابد.
شرط اول، آمادگی پذیرش مردم است. مردم چگونه آماده میشوند؟ یا خسته میشوند و هلاک میگردند، یعنی از شکست خسته میشوند، و یا کمال مییابند و به کمال میرسند و در وجودشان آمادگی پذیرش هر طرحی را پیدا میکنند که نیازهایشان را برآورده کند.
شرط دوم، رهبر است یا شخص رهبر و یا گروه رهبرانی که زبان گویای مردماند. انقلابهای موفق در جهان چگونه موفق میشوند؟ رهبر یا رهبران انقلاب شعاری را طرح میکنند. این شعار نیازها و احساسات مردم را پاسخ میگوید. در نتیجه، مردم پیرامون این انقلاب گرد هم میآیند و انقلابشان پیروز میشود. پیامبران هم به همین سبب موفق میشوند. پیامبر رسالتی الهی را به مردم عرضه میکند. این رسالت الهی نیازهای انسان را در ابعاد مختلف پاسخ میدهد و ازهاینهرو ست که پیامبر پشتیبان پیدا میکند و پیروز میشود.
افراد یا مجموعه اندک مردم اگر پاسخ نیازهای خود را نبینند و یا احساس نکنند که این رسالت به احساساتشان پاسخ میدهد، هیچ تلاش و انقلاب و دیانتی پیروز نمیشود. حتی قرآن کریم تصریح میکند که دین فطری است. یعنی وقتی که پیامبر به مردم مژده و بشارت دین را میدهد، در درون مردم پاسخ آن را مییابد. فطرت انسان دعوت پیامبر را اجابت میکند. بنابراین، هر حرکت موفق و هر نظام موفقی برای موفقیت خود به دو شرط نیاز دارد: شرط اول، آمادگی درونی مردم است، و شرط دوم، رهبر یا گروه رهبری است.
شرط اول در نتیجه تجارب تحقق مییابد. جامعه آرمانی زمانی است که مردم آمادگی دائمی مییابند و یا به تعبیر حدیث شریف، زمانی که جهان پر از جور