قرار داشته باشد، این فعالیت‌ها هیچ سودی برای تو ندارد.
حج را این‌گونه تحریف کردند. ما نیز اگر تابع هوا و هوس باشیم، آیا کعبه والاتر از نماز است؟ کعبه والاتر از مؤمنان است؟ کعبه والاتر از آبروی مؤمنان است؟ کعبه والاتر از جامعه ایمانی است؟ همه اجزای دین مانند یکدیگر است. همان‌گونه که آنان حج را تحریف کردند، ممکن است هوا و هوس ما را بر آن دارد که دین را تحریف کنیم، نماز و روزه را و حلال و حرام را تحریف کنیم. و اینجاست که خطر شیطان در کمین ماست.
برادران، در بعضی از روایات معنای حضور شیطان در میان مردم توضیح داده شده است، ازجمله اینکه موسی(ع) روزی به شیطان برخورد کرد و در برابر او ریسمان‏هایی دید. برخی از این ریسمان‏ها نازک و برخی دیگر کلفت و محکم بود. موسی دید در برابر او رشته‏ها و زنجیرهایی است. از او پرسید این رشته‏ها و ریسمان‏ها برای چیست؟ گفت: این رشته‏ها برای کشاندن مردم به راه گمراهی است. گفت: خوب، این ریسمان‏های نازک برای کیست؟ گفت برای انسان‏هایی است که ایمانشان ضعیف است، چون کشیدن آن‌ها آسان است.
البته این یک مثل است، ولی معنای آن روشن است. برخی افراد را به‌راحتی می‏توان از حق به باطل و گمراهی و انحراف کشاند و برخی دیگر از مردم قوی‏ترند و برای کشیدن آن‌ها باید از ریسمان‏هایی کلفت استفاده کرد و برخی دیگر از انسان‏ها را شیطان تنها با زنجیر می‏تواند به سوی خود بکشد و به همین ترتیب.
شیطان برای انحراف هریک از ما دامی ‏دارد. دامی برای من، دامی برای شما، دامی برای حاجی، دامی برای پیر، دامی برای جوان، دامی برای زن، دامی برای مرد. شیطان مجهز است و همه عناصر شر سربازان او هستند. شیطان برای انحراف انسان، زن و فرزند و باغ و مصلحت و طمع و شهوت و غضب او را به کار می‏گیرد و از همه این وسایل برای کشاندن انسان به سوی خود استفاده می‏کند.)
شیطان از ابتدا این‌گونه برخورد می‏کرد. از ماهیت شیطان نپرسید، زیرا بحث درباره حقیقت این مسائل برای ما فایده‏ای ندارد. آنچه هست، این است که همه ما کاملاً احساس می‏کنیم که در مسیر خود با وسوسه‏ها و فتنه‏ها و وسایل انحراف روبه‌رو می‏شویم که مصلحت شخصی خود را ترجیح می‏دهیم. امام حسین(ع) در این‌باره فرموده است: «وَالدّینُ لَعِقٌ عَلی ألسِنَتِهِم یَلوکونَهُ ما درَّت مَعائِشُهُم فإذا مَحَّصوا بِالبَلاءِ قَلَّ الدَّیانونَ» (دین لقلقه زبان آنان است و تا زمانی که زندگی‏شان به کام باشد، از دین دم می‏زنند. پس آن‌گاه که با بلا آزموده شوند، دین‌داران اندک‌اند.)
اینجاست که مؤمن شناخته می‏شود، یعنی وقتی با بلا آزموده شود، وقتی مصلحت او به خطر افتد، وقتی کسی به او اهانت کند، وقتی کسی با او به‌گونه‏ای رفتار کند که برای او ناخوشایند باشد، اینجاست که مؤمن شناخته می‏شود، وگرنه در حالت عادی همه ما، الحمدلله، مؤمنیم. ایمان راستین جایی مشخص می‏شود که با مصالح و هوس‏های ما تعارض پیدا کند. در حال خشم و تمایل نفسانی است که ایمان ثابت می‏شود. بیایید خودمان را بیازماییم. آیا ما غیر از اعراب پیش از اسلامیم که آیین حج را به منظور پیروزی بر دشمنانشان تحریف می‏کردند؟
وقتی پیامبر(ص) به نبوت رسید، دوباره حج را از این انحرافات پاک کرد و به وصیت ابراهیم