چه کار شر، حاضر است و هیچ کس نمی‏تواند از آن فرار کند، چون عملِ خود اوست. منطق قرآن این است. وقتی انسان کاری زشت یا کاری نیک انجام می‏دهد، آن کار باقی می‏ماند و تجسم می‏یابد و او را فرامی‏گیرد. قرآن کریم فرموده است: « ﴿ لَقَد کُنتَ فِی غَفلَة مِّن هَذَا فَکَشَفنَا عَنکَ غِطَاءکَ فَبَصَرُکَ الیَومَ حَدِیدٌ ﴾ .»[66] در روز قیامت، تنها پرده از برابر چشمانمان برداشته می‏شود، وگرنه در واقع همان عمل ما به عنوان پاداش یا کیفر به ما عرضه می‏شود. در آیه دیگری آمده است: « ﴿ وَنَضَعُ المَوَازِینَ القِسطَ لِیَومِ القِیَامَةِ فَلَا تُظلَمُ نَفسٌ شَیئًا وَإِن کَانَ مِثقَالَ حَبَّة مِّن خَردَل أَتَینَا بِهَا وَکَفَی بِنَا حَاسِبِینَ ﴾ »[67] و « ﴿ فَمَن یَعمَل مِثقَالَ ذَرَّة خَیرًا یَرَهُ ﴾ .»[68] یعنی همان مقدار کار نیک را می‏بیند، نه سزای آن را. « ﴿ وَکُلَّ إِنسَان أَلْزَمنَاهُ طَآئِرَهُ فِی عُنُقِهِ ﴾ .»[69] در گذشته و حتی در حال حاضر بر روی سینه محکومان ورقه‏‏ای می‏گذاشتند. اما اینکه چرا قرآن این کارنامه را «طائر» نامیده است، سببی تاریخی دارد. اجازه دهید این تصویری را که قرآن برای ما ترسیم کرده است، به‌طور دقیق بفهمیم. مثالی برای شما می‏زنم. من کشاورزم و باغی دارم. در آن، کار و تلاش می‏کنم تا اینکه سیب یا پرتقال بدهد. این سیب چیست؟ ثمره و محصول درخت است. این محصول از کجا به دست آمده است؟ از درخت. من باید به این درخت رسیدگی کنم. یعنی چه؟ یعنی باید زمین را شخم بزنم. شخم زدن یعنی زمینه‏سازی برای ارتباط میان ریشه‏ها و مواد غذایی زیرزمین. باید آن را آبیاری کنم، یعنی برای آن آب مناسب فراهم سازم. باید آفت‌کش بریزم، یعنی گیاهان هرزه و حشرات و آفت‌ها را از آن دور کنم. باید نور خورشید را برای آن تأمین کنم، زیرا گیاه برای رشد طبیعی به نور نیاز دارد. اگر توانستم چنین فضایی را برای گیاه فراهم ک��م، یعنی غذا و آب و نور را به بذر یا گیاه رساندم و از آن نگهداری نیز کردم، این درخت میوه خوبی خواهد داد. اما اگر چنین نکردم، درخت نیز میوه‏ای نخواهد داد. اگر آبیاری نکنم، شخم نزنم، نور فراهم نکنم و آفت‌ها را از بین نبرم، میوه یا آفت‌زده می‏شود، یا کوچک و نامرغوب.
حال به اصل مثال برمی‌گردم. من امشب باید باغ خود را آبیاری کنم، ولی هوا سرد است. از این رو، تنبلی می‏کنم و برای آبیاری نمی‏روم. یا وقتی می‏خواهم شخم بزنم، خسته می‏شوم و آن را رها می‏کنم. نتیجه چه می‏شود؟ زمینه برای تماس ریشه‏ها و خاک فراهم نمی‏شود و مقدار لازم از ویتامین‏ها و مواد غذایی، مانند ازت و نیتروژن و دیگر مواد موجود در زمین، به گیاه نمی‏رسد و درخت سیب نمی‏دهد. بنابراین، اگر من در شب موعود درخت را آبیاری کنم یا نکنم، بر درخت تأثیر می‏گذارد، ولی این اثر آشکار نیست. کی آشکار می‏شود؟ زمان میوه‏چینی آشکار می‏شود. گویا این اثر بر روی سیب [نامرغوب] نوشته شده است که تو در آن شب خوابیدی و تنبلی کردی و به درخت آب ندادی. آیا این‌ها بر روی سیب نوشته نشده است؟ چرا. این سیب باید بزرگ و آب‌دار باشد، ولی اکنون کوچک و نامرغوب است. بنابراین، اثر آن شب بر روی سیب نوشته شده است، ولی چه زمانی این اثر آشکار می‏شود؟ روز حساب، روز جزا، روز قیامتِ سیب.