فعالیت فرهنگی می‏پردازد، مانند امام صادق(ع)؛ دیگری مشارکت را در امور حکومت می‏پذیرد، مانند امام علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع)؛ و برخی به حبس شدن در پادگان یا زندان تن درمی‏دهند. بنابراین، با توجه به این نمونه‏ها، می‏توان زندگی این پیشوایان را به دوره‏ها و مسئولیت‏های خاص تقسیم‏بندی کرد که همگی به منظور حفظ امت و اسلام و، ��مچنین، منعکس کردن این رفتارها و فهم‏ها بر واقعیت‏های زندگی عمومی فرد مسلمان بوده است. آنان این فهم و رفتار را از راه‌هایی متفاوت، همچون حکومت یا پند و اندرز یا تأسیس مکتب ایدئولوژیک مخالف یا برپایی جبهه‏ای مخالف مبتنی بر فهم عمیق و دقیق از اسلام، مانند قیام امام حسین(ع)، به مردم انتقال داده‏اند.
به‌طور کوتاه می‏توان گفت که ایفای رسالت الهی از رهگذرهای گوناگون صورت می‏گیرد، که در اسلام برخی از آن‌ها اجتهادی است و باید از راه دلیل‏های عقلیِِ قانع‏کننده شناخته شود، زیرا انسان اگر در پرتو دلیل قطعی به چیزی باور پیدا کند، این باور او قوی‏تر و استوارتر از باوری است که مبتنی بر تقلید باشد و ما این حقیقت را با تمام وجود خود درک می‏کنیم و همواره در تعاملات خود در زندگی می‏بینیم که وارد مرحله و فصلی دیگر از مراحل و فصول جامعه اسلام می‏شویم.