گام به گام با امام موسی صدر جلد 10

جلد: 10
صفحه: 52

انفاق (بخش دوم)

﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

﴿ وَأَنْفِقُوا فِی سَبِیلِ اللهِ وَلَا تُلْقُوا بِأَیْدِیکُمْ إِلَی التَّهْلُکَـةِ وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللهَ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ .

در راه خدا انفاق کنید و خویشتن را به دست خویش به هلاکت میندازید و نیکی کنید که خدا نیکوکاران را دوست دارد.

(بقره، 195)

﴿ لَیْسَ عَلَیْکَ هُدَاهُمْ وَلَکِنَّ اللهَ یَهْدِی مَنْ یَشَاءُ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَیْر فَلِأَنْفُسِکُمْ وَمَا تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللهِ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَیْر یُوَفَّ إِلَیْکُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ .

هدایت یافتن آنان بر عهده تو نیست، بلکه خداست که هرکه را که بخواهد هدایت می‌کند. و هر مالی که انفاق می‌کنید، ثوابش از آن خود شماست و جز برای خشنودی خدا چیزی انفاق مکنید و هرچه انفاق کنید، پاداش آن به شما می‌رسد و بر شما ستم نخواهد شد.

(بقره، 272)

بسیاری از مفسران گفته‌اند که پاداش انفاق در روز قیامت به انفاق‌کننده می‌رسد؛ روز قیامتی که انسان جزای عمل خویش را بدون ظلم یا حرمان یا سهوی در حساب می‌بیند. این معنا صحیح و هماهنگ با سایر آیات قرآن است. اما با توجه به اطلاعات اجتماعی ما و با توجه به پیشرفت و تحول علوم اجتماعی، می‌توان این آیه را به شکل دیگری نیز فهمید.

انفاق احیای خانواده‌های فقیر و گروه‌های زحمت‌کشی است که ابزار کافی برای زندگی شرافتمندانه در اختیار ندارند و در نتیجه انفاق، این زندگی و سلامتی و تغذیه و تعلیم و تربیت را برای فرزندانشان تأمین می‌کنند. با این انفاق هم خود در ساختن جامعه‌مان و ارتقای سطح آن شرکت کرده‌ایم و هم افراد جدیدی را مشارکت داده‌ایم. چون سطح جامعه ارتقا یابد، هر انسانی، چه انفاق‌کننده و چه گیرنده آن، بدون هیچ تفاوتی از آن بهره می‌برد. حتی انفاق‌کننده با توجه به زندگی و فعالیت‌های وسیعش بیش از انفاق‌گیرنده از جامعه پیشرفته‌تر بهره می‌برد. پس خیر و ثمره انفاق در این دنیا و پیش از آخرت به انفاق‌دهنده و خیر مادی آن هم قبل از خیر معنوی به او بازمی‌گردد. پس فوراً پاداش آن را می‌گیرد. همین‌طور بالعکس، یعنی اگر انسان متمکن از انفاق کردن امتناع کند، از گروه‌ها و شهروندان غفلت کرده است و آنان را رها کرده تا در فقر و مرض و جهل خود دست و پا بزنند و در ساختن جامعه‌شان شرکت نکنند. این به محرومیت کل جامعه از توانمندی‌ها و نیروی آن‌ها و نرسیدن آنان به سطح مطلوب می‌انجامد. آن‌که از این وضع زیان می‌بیند، پیش از گیرنده انفاق، کسی است که باید انفاق کند. ا ین وضع آنان را در معرض آفت‌هایی قرار می‌دهد که به فرزندان فقرا محدود نمی‌شود، بلکه به همه شهروندان سرایت می‌کند و نیز آنان را در معرض انحرافات اخلاقی و رفتاری قرار می‌دهد که نتیجه

صفحه52 از396