گام به گام با امام موسی صدر جلد 10

جلد: 10
صفحه: 51

طبقات زحمت‌کش را ارتقا می‌دهند تا آنان نیز بتوانند در زندگی اجتماعی مشارکت کنند و در نتیجه، زندگی اجتماعی ارتقا یابد؛ ارتقایی که نیکوکار و کمک‌گیرنده هر دو به یک اندازه از آن بهره می‌گیرند. این است مفهوم گفته خداوند که در این شب مبارک خواندیم : « ﴿ وَ ما تُنفِقُوا مِن خَیر فَلِأَنفُسِکُم » و نیز « ﴿ وَ ما تُنفِقُوا مِن خَیر یُوَفَّ إِلَیکُم .» هنگامی که نیکوکار از راه انفاق فردی یا گروهی احسان کند یا ساختاری ایجاد کند که زندگی سعادتمندی برای طبقات رنج‌دیده فراهم کند، با احسان خویش آنان را در پذیرش مسئولیت و ارتقای سطح زندگی اجتماعی سهیم کرده است. در این سطح همه به یک اندازه بهره می‌گیرند و خیر و نیکی، هم برای نیکوکار و هم برای گیرنده نیکی است. خیر تمام و کمال به او می‌رسد، همان‌گونه که به دیگران.

اما با احسان نکردن، او عقده‌ای را در جان زحمت‌کشان رشد می‌دهد که آنان را از مشارکت در ارتقای زندگی جامعه دور می‌کند و در نتیجه، در ماندن جامعه در سطح پایین مشارکت می‌کند و خود پیش از آنکه دیگران ضرر کنند، زیان می‌بیند. دور شدن او از مشارکت با دیگران او را گرفتار جامعه‌ای می‌کند که دچار عقده‌های درونی و امراض ناشی از فقر و نیز بیماری‌های رفتاری است که همه نتیجه ضعف و رنج و فقر است. این امراض و بیماری‌ها محدود به اولاد فقرا نمی‌ماند بلکه به همه جامعه سرایت می‌کند و بسط می‌یابد و ضرر آن به همه بازمی‌گردد. این عقده‌های درونی متراکم در طبقات زحمت‌کش به کینه و غضب آنان و در نتیجه، انقلاب و طغیان در درون جامعه می‌انجامد. همه این‌ها جامعه و فردی را که از احسان امتناع کرده به هلاکت می‌اندازد. نتیجه طبیعی این گفته خداوند که « ﴿ أَنفِقُوا فِی سَبیلِ اللّهِ » این است که انفاق نکردن به هلاکت انداختن نفس است. این مفهوم آیه کریمه و نتیجه آیه « ﴿ وَ ما تُنفِقُوا مِن خَیر یُوَفَّ إِلَیکُم وَ أَنتُم لا تُظلَمُونَ » است. بنابراین، سر باز زدن از انفاق به ظلم اجتماعی منجر می‌شود. ظلمی که پیش از آنکه به نی ازمند احسان بازگردد، به آن کسی که از انفاق امتناع ورزیده بازمی‌گردد. همان‌طور که به هلاکت افتادنش نیز نتیجه طبیعی امتناع از احسان است، چراکه او جامعه را در معرض هلاک قرار می‌دهد.

این مفهوم انفاق است. ‌انفاق سطح زندگی اجتماعی را ارتقا می‌دهد و خیر و احساسات نیکوکاری را عمومیت می‌بخشد. امتناع از این انفاق جامعه را در معرض ظلم، هلاکت اجتماعی و عقده‌ها و بیماری قرار می‌دهد. این مفهوم دیگری غیر از جزای خدا در آخرت است. ما معتقدیم، همان‌گونه که قرآن تأکید می‌کند، پاداش خدا بهتر و ماندنی است و آنچه نزد خداست کامل و تام است. بنابراین، نیکی به رنج‌دیدگان، چه به شکل فردی چه گروهی، نتایجی دارد که از زندگی در دنیا تا زندگی در آخرت ادامه دارد.

والسلام علیکم و رحمـةاللّه و برکاته.

صفحه51 از396