گام به گام با امام موسی صدر جلد 8
نیست. این شیوه امتیازات متعددی دارد که میکوشیم پس از توضیح ویژگیهای این شیوه آنها را برشماریم.
در سوره الرحمن آیه 7 میخوانیم : «وَالسَّمَاء رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْمِیزَانَ أَلَّا تَطْغَوْا فِی الْمِیزَانِ وَأَقِیمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِیزَانَ.»[29]
در این آیات پیوند میان از اندازه درنگذشتن و وزن را به انصاف برپا داشتن و برافراشتن آسمان و گذاشتن ترازو را که نشانه حسابرسی و نظاممندی و عدالت در جهان هستی است، مشاهده میکنیم.
در سوره آل عمران پس از آیه «شَهِدَ اللّهُ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ وَالْمَلاَئِکَةُ وَأُوْلُواْ الْعِلْمِ قَآئِمًَا بِالْقِسْطِ.»[30] که بر عدالت خداوند تأکید دارد، آیات دیگری در مقام نتیجه این آیه آمده است که روشنترین آن آیه زیر است : « ﴿ إِنَّ الَّذِینَ یَکْفُرُونَ بِآیَاتِ اللّهِ وَیَقْتُلُونَ النَّبِیِّینَ بِغَیْرِ حَقّ وَیَقْتُلُونَ الِّذِینَ یَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ فَبَشِّرْهُم بِعَذَاب أَلِیم ﴾ .»[31] یعنی محکومیت دشمنان عدالت ناشی از عدالتگستری خداوند و یکی از نتایج آن است.
در سوره انبیا آیه 16 میخوانیم : « ﴿ وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاء وَالْأَرْضَ وَمَا بَیْنَهُمَا لَاعِبِینَ ﴾ .»[32]
و در آیه 18 به برخی نتایج این اصل میرسیم : « ﴿ بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَی الْبَاطِلِ فَیَدْمَغُهُ فَإِذَا هُوَ زَاهِقٌ وَلَکُمُ الْوَیْلُ مِمَّا تَصِفُونَ ﴾ .»[33]
در برخی از موارد، نتایج پیش از مبانی آمده است، ازجمله : «کَمْ تَرَکُوا مِن جَنَّات وَعُیُون وَزُرُوع وَمَقَام کَرِیم وَنَعْمَة کَانُوا فِیهَا فَاکِهِینَ کَذَلِکَ وَأَوْرَثْنَاهَا قَوْمًا آخَرِینَ فَمَا بَکَتْ عَلَیْهِمُ السَّمَاء وَالْأَرْضُ وَمَا کَانُوا مُنظَرِینَ.»[34] [و در چند آیه بعد آمده است :] «وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَیْنَهُمَا لَاعِبِینَ مَا خَلَقْنَاهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَکِنَّ أَکْثَرَهُمْ لَا یَعْلَمُونَ.»[35] نابودی کسانی که باغها و چشمهها را بدون هیچ واکنشی بر جا میگذارند - چون قوم تُبَّع نیرومندتر از آنان بودند و آنان رستاخیز و حسابرسی اعمال را انکار میکردند - نابودی اینان اثری است طبیعی از مبتنی بودن آفرینش آسمانها و زمین بر حق.
آیاتی از قرآن تأکید میکنند که آفرینش در شش روز و در مدتی معین انجام شده است. معنای روز در اصطلاح قرآن روشن است. مقصود از آن مراحل و دورانهاست. همانطور که از ابتدای سوره فصلت برمیآید، تأکید قرآن بر اینکه آفرینش در مدتی معین یعنی شش روز بوده است، مقدمهای است برای نتایج مهم تربیتی که بنا بر وصف قرآن عبارتاند از : پیروزی رومیان پس از شکست خوردن و اینکه آنان تنها ظاهر زندگی دنیا را میشناسند (سوره روم)؛ ضرورت توجه به سوی خداوند و خواندن او با حالت زاری و به صورت پنهانی و از سر ترس و با طمع [به رحمت او] (سوره اعراف)؛ تشویق مؤمنان
[29]. «آسمان را برافراخت و ترازو نهاد، تا در ترازو تجاوز مکنید. وزنکردن را به عدالت رعایت کنید و کمفروشی مکنید.» (رحمن،7ـ 9)
[30]. «الله حکم کرد ـ و فرشتگان و دانشمندان نیزـ که هیچ خدایی برپایدارنده عدل جز او نیست» (آلعمران، 18)
[31]. «کسانی که به آیات خدا ایمان نمیآورند، و پیامبران را به ناحق میکشند، و مردی را که از روی عدل فرمان میدهد میکشند، به عذابیدرآور بشارت ده» (آلعمران، 21)
[32]. «ما این آسمان و زمین و آنچه را میان آن دوست، به بازیچه نیافریدهایم.» (انبیاء، 16)
[33]. «بلکه حق را بر سر باطل میزنیم، تا آن را درهم کوبد و باطل نابودشونده است. و وای بر شما از آنچه به خدا نسبت میدهید.» (انبیاء، 18)
[34]. «بعد از خود، چه باغها و چشمهسارها بر جای گذاشتند، و کشتزارها و خانههای نیکو، و نعمتی که در آن غرق شادمانی بودند. بدینسان بودند و ما آن نعمتها را به مردمی دیگر واگذاشتیم. نه آسمان بر آنها گریست و نه زمین و نه به آنها مهلت داده شد.» (دخان، 25ـ 29)
[35]. «ما این آسمانها و زمین و آنچه را میان آنهاست به بازیچه نیافریدهایم؛ آنها را به حق آفریدهایم، ولی بیشترین نمیدانند.» (دخان، 38ـ 39)