مکان و تاریخ : بیروت - مجلس اعلای شیعیان

مناسبت : به مناسبت سالگرد جنگ اکتبر، امام صدر این گفت‌وگو را با روزنامه البعث سوریه انجام داد.

منبع : روزنامه البعث سوریه، 11/10/1977

متن

البعث با برخی از مسئولان و شخصیت‌های لبنانی که به بحران لبنان، اهتمام می‌ورزند، ملاقات‌های متعددی کرده بود. از آنجا که البعث بر نشر همه دیدگاه‌ها تأکید دارد، این دیدار را با امام موسی صدر ترتیب داد.

ارزیابی شما از وضعیت کنونی لبنان چیست؟

در واقع تا پیش از اهتمام سوریه و اقدام آن برای حل بحران، جنگ ادامه داشت و لبنان با سه گزینه روبه‌رو بود :

گزینه نخست. جنگ و کشتار ادامه یابد و احساس جدایی و تفرقه میان گروه‌های لبنانی عمیق‌تر و به دنبال آن، لبنان تجزیه شود. البته منظور از تجزیه لبنان این نیست که به دو بخش تقسیم می‌شد بلکه بیشتر؛ به‌طور کلی لبنان تکه تکه می‌شد، نه آن‌گونه که برخی تصور می‌کنند که به دو بخش تقسیم می‌شد. همچنین ادامه کشتار، این احساس تفرقه را که مایه ویرانی لبنان است، عمیق‌تر می‌کرد.

گزینه دوم. بین‌المللی کردن مسئله که حتماً به تجزیه می‌انجامید و این امر روشنی است، چون جامعه بین‌الملل و اکثر کشورهای جهان نمی‌توانند به مصالح منطقه اهتمام ورزند، بلکه راه آسان‌تر را برمی‌گزینند. وقتی نمایندگان بین‌المللی می‌بینند کسانی هستند که از تجزیه سخن می‌گویند، ابتدا تجزیه مرحله‌ای را تصویب می‌کنند و در نهایت تجزیه اتفاق می‌افتد. برخی از رهبران طرف‌های مرتبط با بحران لبنان، اوضاع را به این سمت سوق می‌دادند.

گزینه سوم. عربی کردن مسئله، یعنی همه دولت‌های عربی به‌طور کلی در این مسئله دخالت کنند که این کار نیز خطر خود را داشت، چون می‌دانیم که درگیری‌های عربی شدید است و گاه به حد جنگ می‌رسد. بنابراین، ورود اعراب به لبنان به انتقال درگیری‌های عربی به صحنه لبنان می‌انجامید و مشکل در همین‌جا نهفته است. در این صورت از هم گسستگی کشور، به‌طور گسترده‌تر و خطرناک‌تری ادامه می یافت. از این رو، تنها راه‌حل، اقدام سوریه برای نجات لبنان است.

در واقع این مرحله با اقدام سوریه پایان یافت و از آن زمان تا روز پایان بحران در جنوب را می‌توان مرحله تجربه امکان برقراری صلح بدون در نظر گرفتن جنوب، به حساب آورد. این تجربه نیز با شکست روبه‌رو شد و مقامات سخت تلاش کردند تا در ایجاد صلح، بدون در نظر گرفتن جنوب، موفق شوند، ولی این امر محال بود، چون طرف‌های درگیر در لبنان همان طرف‌های درگیر در جنوب هستند و این بدان معناست که درگیری تمام نشده است و اگر در مکانی پایان یافته در مکانی دیگر باقی‌ است و تا زمانی که جنگ در یکی از مناطق باقی باشد،