گام به گام با امام موسی صدر جلد 2
خطایی که در تعیین و تشخیص موضع ایمان رخ داده سبب شده است که ایمان در دل بسیاری از مردم لرزان شود. آنان میخواستند ایمان را جانشین طبیب کنند. میخواستند ایمان را جانشین گلوله کنند. میخواستند ایمان به خدا را به جای تلاش و کوشش بنشانند. میخواستند ایمان به خدا را عامل بینیازی از فعالیت و سختیکشیدن و سعی و کمک گرفتن از اسباب قرار دهند. مریض بوده و به جای توسل به طبیب، به خدا توسل کرده است. آیا خدا «قرص آسپرین» است که تو را درمان کند؟ پیروزی را میجستند و به خدا توسل جستند. آیا خدا تفنگ و یا هواپیمای جنگی و یا برنامهای جنگی است؟ خواستند ثروتمند شوند، به خدا توسلکردند تا آنان را غنی گرداند. خواستند زراعتشان موفق از آب درآید، به خدا توسلکردند و از او خواستند که محصولشان پربار شود. آیا خدا جانشین این چیزها و این اسباب است؟ و آیا اسباب عادی مانند داروها و ابزارها و اسباب جز ساختههای خدایند؟
آیا خدا با آفریدن داروها، بیماریها را مداوا نمیکند؟ آیا خداوند راه پیروزی را از طریق تلاش و اتفاق و وحدت هموار نکرده است. خدا فرموده است: وَأَعِدُّواْ لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ.[28] آری، آنان که خواستند خدا را به جای اسباب و عوامل بنشانند، شکست خوردند و ایمانشان سست شد.
اما تو اگر شفا یابی، با تلاش بشر و با آگاهی طبیب و با قدرت اراده و اسباب عادی است و طبعاً، ایمان تو افزوده نخواهد شد و اگر هم شفا نیابی، از ایمانت کاسته نخواهد شد. اما حالت عکسی هم وجود دارد، زیرا بسیاری از مردم مشرقزمین، خدا و ایمان را جانشین سبب و تحرک و فعالیت میکنند و برعکس، بسیاری از مردم و بیشتر در غرب علم و صنعت را به جای خدا نشاندند، مطلق را انکار کردند، سپس سست و ضعیف شدند. آنان با احساس نگرانی علم و صنعت و فناوری را به جای خدا نشاندند و گمان کردند که میتوانند ابزاری را بتراشند و سپس بپرستندش. آیا علم که ساخته دست انسان است و خود راه تکامل را میجوید، دستخوش تغییر و دگرگونی نیست؟ آیا موجودی که خود دستخوش تغییر است، میتواند منبع آرامش باشد؟ چنین موجودی خود لرزان است.
انسانی که خدای خود را در علم و صنعت میجوید همواره لرزان است: أَلاَ بِذِکْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ.[29] هان! با ایمان به موجود مطلق، انسان آرامش مییابد. پس نمیتوان خدا را جانشین اسباب کرد، زیرا هر چیزی مکان خود را دارد. ایمان مکان مشخصی دارد. خدا ورای دل مؤمن است. خدا آفریننده و سازنده انسان و امید و آرمان و اطمینان و نگرش درست به هستی و سازنده خط سلامت در زندگی انسان است. خدا انسان را میسازد و ایمان را میسازد. سپس، این انسان را که واجد چنین صفاتی است، جانشین خود در روی زمین قرار میدهد تا در هستی براساس برنامهای کلی، که خدا قرار داده است، تصرف کند. این همان ایمان درستی است که من از وجود آن در شما به بزرگی یاد میکنم و البته، بیش از آنچه من میگویم، شایسته تکریم است.
این پایه دوم از پایههای ایمان شماست و پایه سومی هم هستکه آن را در این سخن شما یافتهام که گفتهاید: «مسیحی حقیقی برخوردار از افقهای باز، کسی است که قرآن و نهجالبلاغه را مکمل دین
[28]ه«و در برابر آنها تا میتوانید نیرو و اسبان سواری آماده کنید.» (انفال، 60)
[29]ه«آگاه باشید که دلها به یاد خدا آرامش مییابد.» (رعد، 28)