است که خدا می‌داند. آن‌ها مدارس و این کارها هم دارند. برای بنده تأثرآور است وقتی فکر می‌کنم که در هیچ نقطه‌ای از نقاط دنیا یک مسیحی نیست که آمارش در اختیار کلیسا نباشد. یک ده اگر یک خانواده مسیحی داشته باشد، یک کلیسا هم دارد و یک کشیش مأمور است که روزهای یکشنبه آنجا برود و نماز بخواند.

بنده ده بزرگی در لبنان می‌شناسم به نام جبع. خود لبنانی‌ها به آن می‌گویند جباع. ده شیعه‌نشین مسقط الرأس شیخ بهایی و صاحب معالم است و قبر صاحب مدارک هم آنجاست. ده شیعه‌نشین بزرگ. من خجالت می‌کشم که بگویم آنجا روحانی ندارد. یک خانواده مسیحی، یعنی یک زن و مرد و سه تا بچه مسیحی در این ده است. یک کلیسا هم هست که روز یکشنبه یک کشیش می‌آید برای نماز خواندن.

دهی است به نام روم که روز یکشنبه معلم دین می‌آید و در مدرسه تعلیم دین می‌گوید. همه دنیا را کنترل کرده‌اند. حتی در انگلستان یک کار تازه‌ای کرده‌اند به نام تأمین اجتماعی که همه‌چیز مردم را تحت کنترل دستگاه‌های تربیت‌کننده و توجیه‌کننده قرار داده‌اند، از جمله دین را. برای هر 500 نفر یک کشیش مأمور است، مثل طبیب خانوادگی. این کشیش مأمور اداره این 500 نفر است که اگر بچه‌اش به کلیسا نیاید، باید ببیند علتش چیست، چرا زنش به کلیسا نمی‌آید، به خانه‌شان می‌رود و بیدارشان می‌کند،‌ مشکلاتشان را حل می‌کند، به آن‌ها در زندگی کمک می‌کند، کنترلشان می‌کند،‌ به زندگی دلگرمشان می‌کند. در مقابل این ماشین تاریک و کشنده‌ای که امروز دنیا را فرا می‌گیرد و می‌بلعد، این‌ها طراوتی به روح مردم در همه‌جا می‌دهند.‌

حالا ما در مقابل این دستگاه چه وضعی داریم؟ چه تعداد از دهات ما بی‌مبلغ است؟ چه تعداد از شهرهای ما بی‌مبلغ است؟ چه تعداد از دهات ما در چنگال بهایی‌هاست؟ مثل گوشت قربانی افتاده‌ایم وسط و هر کسی یک تیکه از ما می‌برد و می‌خورد. هیچ‌کس هم نیست که بپرسد: آقای لوقا مالک، تو چرا به دهات عکار می‌روی و آنجا تبلیغات می‌کنی؟ مردم هم تابع احسان و محبتش هستند و تحت تأثیرش قرار می‌گیرند.

در این قرن یک سازمان جدید هم به نام رهبانیت کارگری ایجاد کرده‌اند که کارگران کشیش تربیت می‌کند. مشاهده کردند که دیگر از مهندس و دکتر و طبیب و… کار برنمی‌آید.‌ کارگر کشیش تربیت می‌کنند و او به کارگاه‌ها می‌رود و فعالیت و تبلیغات می‌کند و مردم را تحت تأثیر قرار می‌دهد و نصیحت می‌کند و‌ مشکلاتشان را حل می‌کند و از اموراتشان و مسائلشان مطلع می‌شود.

این یک بخش کوچک از نظم یسوعی‌ها. دیرهای مسیحی هم منحصر به یسوعی‌ها نیست: یسوعی‌ها هستند، فرانسیسکن‌ها هستند، دومنیکن‌‌ها هم هستند که دولت‌ها را دارند. ‌در همین لبنان ما یک دیری هست به نام دیر عبرین که 85 مدرسه دارد. یک مؤسسه رهبان به نام کسلیک هست که یک دانشگاه با چند دانشکده دارد. بنده هم امسال به این دانشگاه دعوت شدم که تشریع اسلامی تدریس کنم. این دانشگاه در جونیه است. دیر دیگری هست به نام مخلص. همین‌طور آقا مرتب و منظم و در حال توسعه هستند. همه‌ هم با نهایت سازمان‌دهی از نظر مالی و اداری کار می‌کنند و مجهز و آماده شده‌اند. این وضع مسیحیت است.

سنیان به شرح ایضاً در آفریقا کارها می‌کنند و