مطمئن شوید که او واقعاً قهرمان یا کشتی‏گیر یا ورزشکار است؟ به بازوان او نگاه می‏کنید؛ اگر عضلات ورزشکاری داشت، می‏‏فهمید که او راست می‏گوید وگرنه‌، دروغ می‏گوید. بنابراین، هر بار که کشاورز داس یا چنگک را برمی‏دارد تا کار کند، بر روی دست او چیزی نوشته می‏شود. با چه خطی؟ خط هستی. وقتی کار او تکرار می‏شود، دوبار، سه بار، بیست بار، یک سال، دو سال و...، عملکرد او روی دستش نوشته می‏شود و آن دست گواهی می‏دهد؛ همچنان‌که یک نوشته شهادت می‏دهد، بازوی ورزشکار هم گواهی می‏دهد؛ همچنان‌که یک نوشته می‏تواند گواهی دهد. مفهوم است؟
گواه و مثالی دیگر؛ به غیر از گواهی دست کشاورز و عضلات کشتی‏گیر که به کار او گواهی می‏دهد، باغ نیز گواهی می‏دهد که آیا کشاورز کار کرده است یا نه. درخت و شکوفه‏های آن گواهی می‏دهند. پرتقالی که بر روی درخت است گواهی می‏دهد که آیا به این باغ توجه شده یا به حال خود رها شده است. این‌طور نیست؟ به چه زبانی گواهی می‏دهد؟ سخن می‏گوید؟ بله! سخن می‏گوید ولی به زبانی که دروغ در قاموسش نیست. من کشاورزم. وقتی می‏گویم کار و تلاش کرده‏ام، ممکن است دروغ بگویم، همچنان‌که ممکن است راست گفته باشم. ولی این پرتقال بزرگ و آبداری که در برابر من است، دروغ نمی‏گوید. این پرتقال می‏گوید: باغبان به آن رسیدگی کرده است. به درخت آب داده، با آفت‏ها مبارزه کرده، سرشاخه‏های درخت را هرس کرده و به زمین کود داده است تا میوه‏ای به این شکل پدید آید. درحالی‌که پرتقال آفت‏زده کوچک، گواهی می‏دهد که به او رسیدگی نشده است. آیا این گواهی نیست؟ آیا این مدرک نیست؟ مدرک تنها با نوشتن با دست و قلم نیست، بلکه خود هستی نیز گواهی می‏دهد. یک مثال دیگر می‏زنم. تمرین و تلاش یک ورزشکار را از روی عضلات او می‏خوانیم، کوشش و زحمت کشاورز را از روی [دستان و] کیفیت محصولات او می‏خوانیم. یک ساختمان گواهی مهارت داشتن مهندس آن است. عمل جراحی نشانه حاذق بودن پزشک است. این‌ها بهترین و کامل‌ترین گواهی است. بنابراین، گواهی دادن تنها با زبان یا قلم نیست و گواهی‏های قوی‌‌تری ن��ز وجود دارد.
پس از ذکر این مثال‏ها به بحث درباره انسان بازمی‏گردیم و می‏گوییم: هر عملی که از شما سر می‏زند، بر جسم و جان و اخلاق و قلب و عقل شما منعکس می‏شود. این امری بدیهی است. چگونه هر عملی چنین بازتاب می‏یابد؟ همان‌گونه که پس از مدتی ورزش کردن، عضلات فرد ورزشکار قوی می‏شود، هر عملی که در خارج انجام می‏دهید، بر روی جسم و قلب شما انعکاس می‏یابد.
یک بار مثالی برایتان زدم و گفتم فردی که ترسوست، اگر به ترس خود پر و بال دهد و مثلاً از تاریکی، دشمن، شب یا تنهایی فرار کند، با هر بار فرار کردن، ترس او قوی‏تر می‏شود و در اثر فرار کردن‏های بسیار، به فردی بسیار ترسو تبدیل می‏شود. درحالی‌که اگر فرار نکند و خود را درگیر چیزی کند که از آن می‏ترسد، همان‌گونه که امام علی(ع) فرموده‏اند: «اِذا خفتَ اَمراً فَقِع فیه» (اگر از کاری ترسیدی، خود را در آن بینداز.) و این کار را دو بار، سه بار و بیشتر تکرار کند، دیگر از آن نخواهد ترسید. زیرا مثلاً اقدام او به راه رفتن در تاریکی، در قلب و روح و جان او تأثیر می‏گذارد و پس از آن دیگر نمی‏ترسد. بنابراین، هر کاری بر روح و جان انسان انعکاس می‏ِیابد.