«المقاصد الخیریة» در زمان عثمانی‌ها شکل گرفت. اهالی بیروت و حومه و طرابلس و منطقه خروب در جنوب، به سبب ارتباط با حکومت عثمانی، صاحب مناصب رسمی شدند و عناوینی چون «بیگ» و «پاشا» برخود نهادند. آنان به سبب رابطه‌ای که با سلطان عثمانی داشتند، از لحاظ معنوی خود را برتر می‌دیدند.
وضعیت مناطق جبل لبنان و بیروت بدین صورت بود. امّا عثمانی‌ها به دو استان شیعه‌نشین، یعنی بقاع و بعلبک- هرمل، بی‌توجهی و نظام قبیله‌ای را در این مناطق ترویج می‌کردند. بدین‌ترتیب، امنیت عمومی حکومتی در آن وجود نداشت. سران دولت عثمانی به نوبه خود در فقیرشدن این مناطق و از بین رفتن جنگل‌های انبوه آن نقش داشتند. چنان‌که می‌دانید، کوه‌های بعلبک- هرمل از درختان جنگلی پوشیده بود. دولت عثمانی درختان این منطقه را قطع می‌کرد تا از آن برای سوخت قطارها و ساخت راه‌آهن استفاده کند. چوب درختان بریده‌شده در این مناطق، در ایستگاه‌های راه‌آهن انباشته شده بود. بدین‌ترتیب، عثمانی‌ها نه‌تنها به این منطقه خدمتی نکردند، بلکه آن را دچار فقر کردند. ازجمله اقدامات آنان از میان بردن جنگل‌ها در این منطقه، در جهل نگه داشتن مردم، عقب‌مانده نگه داشتن فرهنگ و دامن زدن به انتقام‌جویی و کینه‌توزی بود. بدین‌گونه در میان این سرزمین متمدن، با کمال تعجب شاهد تسلط نظام قبیله‌ای بودیم.
جنوب لبنان نیز در فقر و محرومیت و تحت سلطه دست‌نشاندگان سلطان عثمانی قرار داشت. جوانان این منطقه را به خدمت سربازی و به جنگ‌های یمن که سفربرلک نام داشت، می‌فرستادند. آنان که به جنگ می‌رفتند، با خانواده خود وداع می‌کردند، زیرا بازگشتی در کار نبود. کسانی که می‌توانستند مبلغ گزافی - برابر با 75 لیره طلا - بپردازند، از خدمت سربازی معاف می‌شدند و از آنجا که اهالی این مناطق چنین مبلغی در اختیار نداشتند، به‌ناچار زمین‌های خود را می‌فروختند. خریداران زمین‌ها که بودند؟ خاندان ملوک، آل جنبلاط، آل اسعد و دیگر فئودال‌های قدیمی و جدید که در جنوب ساکن بودند.
فئودال‌ها زمین‌ها را خریداری می‌کردند و در نتیجه، از یک سو، جنوب لبنان از وجود جوانان تهی شد و از سوی دیگر، زمین‌های آن تحت مالکیت نوفئودال‌ها قرار گرفت. بدین‌ترتیب، مدارس منطقه جبل‌عامل تعطیل شد. شاید عده‌ای ندانند که در هریک از مناطق حناویه، عیتا الزُط، نبطیه، حبوش، عباسیه و غیر این‌ها دانشگاهی کوچک وجود داشت.
حوزه‌های دینی و علمای جبل‌عامل همواره زبانزد بوده‌اند. هریک از مراکز آموزش علوم دینی در حناویه و دیگر مناطق، یک سرپرست داشت. آخرین مرکز آموزشی، مدرسه سید حسن یوسف مکی در نبطیه بود. وی استاد افرادی چون شیخ احمد رضا، شیخ سلیمان ظاهر و شیخ احمد عارف الزین بود که نهضت اخیر جبل‌عامل را پایه‌گذاری کردند.
جهل و عقب ماندگی در جنوب لبنان فراگیر شده بود و برخی از دست‌نشاندگان حکومت عثمانی - ازجمله احمد الجزّار - علمای این منطقه را قلع و قمع کردند که جد ما سید صالح شرف الدین نیز ازجمله آنان بود. حاکمان عثمانی کتاب‌های علما را سوزاندند و بزرگان آنان را تبعید کردند. ظلم و بیداد فراگیر و مهاجرت آغاز شد. گفته‌اند که نانوایی‌های عکا یک هفته تمام با سوزاندن کتب علمای جبل‌عامل کار کرده است. این فجایع فراموش‌ناشدنی است. بدین‌ترتیب، در میان استان‌های لبنان، جبل لبنان