لِلتَّقوی.»[425] چون اگر عفو و گذشت بر شما تحمیل شود، نوعی خواری و زبونی است. گذشت و مهربانی وقتی ارزشمند است که از سر قدرت باشد. تواضع و فروتنی نیز همین‌گ��نه است؛ اگر از انسانی بزرگ و مقتدر سر زند، ارزش دارد وگرنه فروتنیِ اسیر یا ناتوان یا انسان کوچک ارزشی ندارد. این طبیعت تواضع انسان بزرگ و محترم و مقتدر است که ارزشمند است. گذشت هنگام قدرت و بخشش در هنگام توانایی بر انتقام، ارزش دارد.
بنابراین، خطاب اول در دعا، این در را به روی ما می‏گشاید و به ما تذکر می‏دهد که ای کسانی که امروز را عید گرفته‏اید و می‏خواهید از آن برکت بجویید، پروردگار خود را به نام کرامت و عظمت و کبریا بخوانید، زیرا به کبریا و بزرگی نیاز دارید: « ﴿ وَلِلهِ الْعِزَّةِ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِینَ ﴾ .»[426] پیش از آنکه به عفو و گذشت و رحمت او نیاز داشته باشید، به بزرگی و عظمت او نیاز دارید.
پس از آن می‏گوییم: «أسألُکَ بِحَقِّ هذا الیومِ الّذی جَعَلتَهُ لِلمُسلِمینَ عیداً وَلِمُحَمَّد صَلّی‌الله عَلیه وَآلِهِ ذُخراً وَشَرَفاً وَکرامَةً وَمَزیداً» (از تو می‏خواهم، به حق این روز، که آن را برای مسلمانان عید گرداندی و برای محمد(ص) ذخیره کردی و مایه شرف و کرامت او قرار دادی و چیزی فزون‌تر از این‌ها...) چرا این روز برای مسلمانان عید است و برای محمد(ص) خیر و مایه شرف و کرامت و بیش از آن؟ روزی با کرامت و شرفِ بیشتر، سرآغاز آثار و نتایج این روز است، چراکه عید فطر پس از یک ماه کامل روزه و عبادت و آمادگی است و نخ��تین دستاورد و نتیجه‏ای که به ما می‏دهد، کرامت انسان و سربلندی انسان و اقتدار انسان است، زیرا ماه رمضان همان‌گونه که به ما گذشت و مهربانی می‏آموزد، استواری و قدرت و بزرگواری نیز می‏آموزد. چرا انسان از بزرگی و کرامت خود کوتاه می‏آید؟ چون ضعیف و ناتوان است. چرا انسان ضعیف است؟ چون نیازمند است. بنابراین، ریشه ناتوانی و ضعف انسان در نیاز است. چرا انسان نیازمند است؟ چون [به آنچه دارد] عادت می‏کند و خو می‏گیرد و در برابر برخی چیزها احساس ضعف می‏کند. اگر وقتی نسبت به چیزی احساس نیاز می‏کرد، می‏توانست در برابر نیاز خود ایستادگی کند، احساس ضعف نمی‏کرد. رمضان ما را تمرین می‏دهد که این‌چنین باشیم. شما در ماه رمضان به چیزهایی رغبت داشتید، ولی از آن خودداری کردید و در طول یک ماه خود را تمرین دادید که تا اندازه‏ای از این رغبت‏ها بی‏نیاز شوید و تا حدودی نسبت به نیازهای خود بی‏اعتنا باشید. رمضان می‏خواهد شما را بر نیرومند بودن و برتری جستن در برابر نیازها و پایداری در برابر سختی‏ها و مشکلات عادت دهد. بنابراین، رمضان به ما برتری و پایداری و قدرت عطا می‏کند و در نتیجه، نخستین ثمره رمضان کرامت و اقتدار ماست. نیازمند بودن ما علت ضعیف بودن ماست و نیازهای ما در اثر تسلیم شدن در برابر خواسته‏ها و تمایلات پدید می‏آید. اگر انسان خواسته‏ها و نیازهای خود را نادیده بگیرد و خود را نسبت به تمایلاتش برتر بداند، قوی می‏شود.
چرا من زیر بار خفت و خواری می‏روم؟ چون دوست دارم زندگی کنم. اگر زندگی را، هرگونه که باشد، دوست داشته باشم و اگر جای خدا، زندگی خود را بپرستم، در نتیجه، زیر بار خفت و خواری می‏روم و از هر وسیله‏ای کمک می‏گیرم تا زنده بمانم. اما اگر خود را از این زندگی برتر بدانم و نسبت به آن بی‏اعتنا باشم و نیازهای خود را کوچک بشمارم، قوی و محکم می‏َشوم. خلاصه اینکه برادران، هر اندازه نسبت به