گام به گام با امام موسی صدر جلد 11
جلد:
11
صفحه:
356
و میدانید که انسان وقتی میخواهد پروردگارش را بخواند، او را به نامی که مناسب با نیاز و خواستهاش باشد، صدا میزند. این از آداب دعاست و عادتی رایج است. شما وقتی میخواهید دوستی کسی را جلب کنید، او را «برادر» صدا میکنید و اگر میخواهید غیرت او را برانگیزید، نامی دیگر به کار میبرید و عادت عرب بر این بوده است.
از آداب دعا این است که وقتی از خداوند متعال، رحمت و مهربانی میخواهیم، او را «یا رحیم» خطاب میکنیم. وقتی از او روزی میخواهیم، تعبیر «یا رازق» را به کار میبریم. وقتی از خدا میخواهیم از دشمن انتقام بگیرد، او را به نام «عزیز» و «منتقم» و «جبار» صدا میزنیم. همچنانکه از ادب دعا این است که خطاب خود را با نام خاص «الله» بیان کند. خداوند نامهای نیک و صفات والا و ممتازی دارد. وقتی میبینیم به ما دستور دادهاند که در این روز، خدا را با این چهار نام بخوانیم، مقصود از این خطاب برایمان روشن میشود. وقتی در این روز مبارک، در این روز عید، خدا را در نماز مورد خطاب قرار میدهیم و در اولین خطاب میگوییم: «اللهم اهل الکبریاء والعظمة»، از این جمله چه میفهمیم، برادران؟ امروز ما پروردگارمان را نخست با خطاب «یا رازق» و «یا رحیم» و «یا کریم» صدا نمیکنیم، بلکه نخستین خطاب ما این است: «اللهم اهل الکبریاء والعظمة.»
آیا در درک این معنای لطیف از این دعای مبارک با من موافقید؟ ما پیش از هرچیز نیاز داریم که بزرگی و عظمت خدا را مورد خطاب قرار دهیم، زیرا ما نیازمند تکیهگاهی محکمتر از تکیهگاههای بشری و عظمتی فراتر از عظمت ماده و سلاح و انسان هستیم.
ما امروز و هر روز نیازمندیم، زیرا بدون بخشندگی و بزرگی و پشتیبانی پروردگار، سزاوار احترام و تکریم نیستیم و اگر عظمت و بزرگی خدا همراه ما نباشد، در این دنیا هیچ ارزشی نداریم. ما پیش از هرچیز باید به جنبه کبریا و عظمت خداوند توجه کنیم، زیرا همواره به این جنبه نیاز داریم.
پس از آن نیاز داریم که بگوییم: «واهل الجود والجبروت» و پس از آن بگویم «واهل العفو والرحمة.»
پیش از هرچیز، ما به عظمت و بزرگی و قدرت خدا نیاز داریم. نیاز داریم که عفو �� رحمت نسبت به ما از سوی موجودی قدرتمند و بزرگ باشد، نه موجودی خوار و ضعیف. ما خدا را به این نامها میخوانیم، زیرا میخواهیم این صفات را از او کسب کنیم. میخواهیم او را با اوصاف بزرگی و عظمت و بخشندگی و قدرت و عفو و مهربانی و تقوا و گذشت بخوانیم. بنابراین، مفهوم این عبارات این است که امام و وضعکننده دین و اسلام، پیش از هرچیز میخواهد این جنبهها را در نفس ما به حرکت درآورد و به ما میگوید: ای مسلمانان، هوشیار باشید که شما نخستین نیازتان این است که پروردگارتان را با اوصاف بزرگی و عظمت و سپس بخشندگی بخوانید، ولی بخشندگی نیز باید همراه جبروت و قدرت باشد. پس از آن نوبت گذشت و رحمت و تقوا و آمرزش است، چراکه گذشت و رحمت و تقوا و آمرزشی که بدون کرامت و عظمت باشد، خواری و سرافکندگی و تسلیم است. چرا دین میگوید: « ﴿ فَمَنِ اعْتَدَی عَلَیْکُمْ فَاعْتَدُواْ عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَی عَلَیْکُمْ ﴾ .»[424] و پس از آن به عفو و گذشت و رحمت فرمان میدهد و میگوید: « ﴿ وَاَن تَعفُوا اَقرَبُ ﴾
[424]. «پس هرکس بر شما تعدی کند، به همان اندازه تعدیاش بر او تعدی کنید.» (بقره، 194)
