گام به گام با امام موسی صدر جلد 11

جلد: 11
صفحه: 356

و می‏دانید که انسان وقتی می‏خواهد پروردگارش را بخواند، او را به نامی که مناسب با نیاز و خواسته‏اش باشد، صدا می‏زند. این از آداب دعاست و عادتی رایج است. شما وقتی می‏خواهید دوستی کسی را جلب کنید، او را «برادر» صدا می‏کنید و اگر می‏خواهید غیرت او را برانگیزید، نامی دیگر به کار می‏برید و عادت عرب بر این بوده است.
از آداب دعا این است که وقتی از خداوند متعال، رحمت و مهربانی می‏خواهیم، او را «یا رحیم» خطاب می‏کنیم. وقتی از او روزی می‏خواهیم، تعبیر «یا رازق» را به کار می‏بریم. وقتی از خدا می‏خواهیم از دشمن انتقام بگیرد، او را به نام «عزیز» و «منتقم» و «جبار» صدا می‏زنیم. همچنان‌که از ادب دعا این است که خطاب خود را با نام خاص «الله» بیان کند. خداوند نام‌های نیک و صفات والا و ممتازی دارد. وقتی می‏بینیم به ما دستور داده‏اند که در این روز، خدا را با این چهار نام بخوانیم، مقصود از این خطاب برایمان روشن می‏شود. وقتی در این روز مبارک، در این روز عید، خدا را در نماز مورد خطاب قرار می‏دهیم و در اولین خطاب می‏گوییم: «اللهم اهل الکبریاء والعظمة»، از این جمله چه می‏فهمیم، برادران؟ امروز ما پروردگارمان را نخست با خطاب «یا رازق» و «یا رحیم» و «یا کریم» صدا نمی‏کنیم، بلکه نخستین خطاب ما این است: «اللهم اهل الکبریاء والعظمة.»
آیا در درک این معنای لطیف از این دعای مبارک با من موافقید؟ ما پیش از هرچیز نیاز داریم که بزرگی و عظمت خدا را مورد خطاب قرار دهیم، زیرا ما نیازمند تکیه‏گاهی محکم‏تر از تکیه‏گاه‏های بشری و عظمتی فراتر از عظمت ماده و سلاح و انسان هستیم.
ما امروز و هر روز نیازمندیم، زیرا بدون بخشندگی و بزرگی و پشتیبانی پروردگار، سزاوار احترام و تکریم نیستیم و اگر عظمت و بزرگی خدا همراه ما نباشد، در این دنیا هیچ ارزشی نداریم. ما پیش از هرچیز باید به جنبه کبریا و عظمت خداوند توجه کنیم، زیرا همواره به این جنبه نیاز داریم.
پس از آن نیاز داریم که بگوییم: «واهل الجود والجبروت» و پس از آن بگویم «واهل العفو والرحمة.»
پیش از هرچیز، ما به عظمت و بزرگی و قدرت خدا نیاز داریم. نیاز داریم که عفو �� رحمت نسبت به ما از سوی موجودی قدرتمند و بزرگ باشد، نه موجودی خوار و ضعیف. ما خدا را به این نام‏ها می‏خوانیم، زیرا می‏خواهیم این صفات را از او کسب کنیم. می‏خواهیم او را با اوصاف بزرگی و عظمت و بخشندگی و قدرت و عفو و مهربانی و تقوا و گذشت بخوانیم. بنابراین، مفهوم این عبارات این است که امام و وضع‏کننده دین و اسلام، پیش از هرچیز می‏خواهد این ‏جنبه‏ها را در نفس ما به حرکت درآورد و به ما می‏گوید: ای مسلمانان، هوشیار باشید که شما نخستین نیازتان این است که پروردگارتان را با اوصاف بزرگی و عظمت و سپس بخشندگی بخوانید، ولی بخشندگی نیز باید همراه جبروت و قدرت باشد. پس از آن نوبت گذشت و رحمت و تقوا و آمرزش است، چراکه گذشت و رحمت و تقوا و آمرزشی که بدون کرامت و عظمت باشد، خواری و سرافکندگی و تسلیم است. چرا دین می‏گوید: « ﴿ فَمَنِ اعْتَدَی عَلَیْکُمْ فَاعْتَدُواْ عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَی عَلَیْکُمْ .»[424] و پس از آن به عفو و گذشت و رحمت فرمان می‏دهد و می‏گوید: « ﴿ وَاَن تَعفُوا اَقرَبُ

[424]. «پس هرکس بر شما تعدی کند، به همان اندازه تعدی‌اش بر او تعدی کنید.» (بقره، 194)