این نوع بود! البته به شرطی که در نماز حضور قلب داشته باشیم. وقتی نماز می‌خوانید، آیا می‌دانید به چه کاری مشغولید؟ ذهن و حواستان پیش کیست؟ حتی اگر از جنبه علمی و تربیتی و روانی هم به نماز نگاه کنیم، نماز تمرینی است برای تمرکز و دقت. تعلیم آداب سخن گفتن است. تسلیم و سرسپردگی است. ملاقات با خداست. مگر در نماز نمی‌گویید: « ﴿ إِیَّاکَ نَعْبُدُ وإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ ﴾ .»[420] این یعنی خودت را در برابر خدا می‌بینی و لذا او را با «إیاک» خطاب می‌کنی [یعنی: تنها تو را.]
«یا مَن یُعطِی الکَثیرَ بِالقَلیلِ»؛ یعنی ای کسی که در مقابل کمِ ما بسیار می‌بخشی! این کم را به که تقدیم کرده‌ایم؟ به خودمان؟ برادران، اگر انسان متوجه باشد، می‌بیند که بیشتر از هر کسی خودش در حق خودش ظلم می‌کند. ما در حق خود ظلم می‌کنیم، در حق خود کوتاهی می‌کنیم، موانع را خودمان بر سرِ راهمان ایجاد می‌کنیم، آینده و آخرتمان را با دست خودمان نابود می‌کنیم. خداوند که همه هستی را برای ما آفریده، از ما چه می خواهد؟ « ﴿ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَات بِأَمْرِهِ ﴾ .»[421] شب و روز را او برای ما آفریده و شب را مایه‌ آرامش و روز را برای کسب و کار و روزی ما قرار داده است. خلاصه، همه‌چیز را برای ما آفریده، ول�� در مقابل، قمار و لهو و لعب و شراب‌خواری و دروغ‌گویی و غیبت و فساد و بی‌حجابی را بر ما حرام کرده است؛ به سبب اینکه این چیزها ما را خانه‌خراب می‌کند. خداوند خواسته که ما در این دنیا زندگی خوب و راحتی داشته باشیم. چنین نیست که تحریم این‌ها به سود او باشد.
عقیده ما این است که خدا از بنده‌هایش بی‌نیاز است. نه به نماز ما نیازی دارد، نه به روزه ما و نه به حج ما. اگر همه انسان‌های روی زمین کافر شوند یا جملگی ایمان بیاورند، تأثیری بر او نمی‌گذارد. هدف او از آفرینش انسان به کمال رساندن اوست. برای مثال، کسی که به پرورش گل مشغول است، چگونه با آن‌ها انس می‌گیرد؟ وقتی این گل‌ها رشد می‌کنند، چقدر خوشحال می‌شود؟ مَثَل خدا هم، بلاتشبیه، که خداوند بالاتر از هر تشبیه است، تقریباً این‌گونه است. وقتی می‌گوید: شراب نخورید، خیر ما را می‌خواهد. باز می‌خواهی بخوری؟ بخور، ولی بدان که شراب قلبت را از بین می‌برد، بینایی‌ات را می‌گیرد، اعصابت را به‌ هم می‌ریزد، معده و کلیه‌ات را نابود می‌کند و به‌تدریج تمام زندگی‌ات را به ویرانی می‌کشاند. شراب بر نسل تو هم تأثیر می‌گذارد ممکن است فرزندان یا نوه‌هایت دیوانه به دنیا بیایند، آن وقت با حسرت و پشیمانی به آن‌ها نگاه می‌کنی و نتیجه گناهانت را می‌بینی و کاری هم از دستت برنمی‌آید.
قمار و لهو و لعب هم همین‌طور؛ لهو و لعب یعنی اینکه انسان سرگرم و سرخوش باشد. این سرگرمی کوتاه و لحظه‌ای چه تأثیری ممکن است داشته باشد؟ مرض به‌تدریج شدید می‌شود. وقتی شب و روزت را به سرگرمی و لهو و لعب گذراندی، حال کارکردن پیدا نمی‌کنی، ‌اعصابت خراب می‌شود، خسته می‌شوی، ‌همسر و فرزندانت را به حال خودشان رها می‌کنی، فرزندانت در خیابان‌ها پرسه می‌زنند، و همسرت هم، خدا می‌داند. این‌ها همه از مشکلات دنیاست. اگر می‌خواهید بیشتر بدانید، ‌سری به دفتر من بزنید، و فجایع را ببینید و آن وقت می‌بینید چه مشکلاتی در جامعه هست! چه طلاق‌هایی که در نتیجه‌ شراب‌خواری و قمار اتفاق افتاده! چه