گام به گام با امام موسی صدر جلد 11

جلد: 11
صفحه: 22


علامه طباطبایی در تفسیر المیزان و نیز صاحب تفسیر الجواهر و برخی دیگر خواسته‏اند بگویند فرشتگان نیروهای خیر هستند، در برابر شیطان که نیروهای شر است. ما چنین نمی‏گوییم، بلکه می‏گوییم فرشتگان موجوداتی هستند که حقیقت آن‌ها را نمی‏دانیم و این موجودات همه نیروهای جهان هستی را هدایت و جهت‏دهی می‏کنند. یعنی نیروهای جهان به دست فرشتگان اداره می‏شود. به دیگر سخن، فرشتگان دستگاه اجرایی خداوند هستند. شاید کسی بگوید خداوند نیازی به کادر اجرایی ندارد، زیرا به هرچیزی بگوید باش، می‏شود. پس چرا و چگونه فرشتگان را به کار گماشته است؟ نمی‏دانیم. تنها می‏دانیم که فرشتگان، جهان هستی را اداره می‏کنند. شاید این تعبیری نمادین باشد، شاید هم حقیقی باشد، ولی در هر حال فرشتگان تجسم اراده و فعل خداوند هستند.
برای مثال، باد یکی از نیروهای جهان هستی است. می‏دانیم که باد در اثر تفاوت درجه حرارت میان دو منطقه هم‌جوار پدید می‏آید. این مطلب را در کتاب‌ها خوانده‏اید. می‏دانید که وقتی یک منطقه گرم و منطقه مجاورِ آن سرد باشد، در منطقه گرم، فشار کم می‏شود و هوا بالا می‏رود، یعنی تراکم هوا کم می‏شود و در منطقه سرد، فشار و تراکم مولکول‌های هوا بیشتر است. در نتیجه، هوا از منطقه پرفشار و پرتراکم به سوی منطقه کم‏فشار و کم‏تراکم حرکت می‏کند و باد پدید می‏آید. این قانون، یعنی انتقال هوا از منطقه پرفشار به منطقه کم‏فشار، معروف است و مسلماً این پدیده اسباب طبیعی دارد. ولی کیست که این اسباب طبیعی را اداره و تدبیر می‏کند؟ از نظر منطق قرآن، فرشتگان این کار را بر عهده دارند.
در آیه‏ای دیگر آمده است: « ﴿ إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا رَبُّنَا اللهُ ثُمَّ استَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَیهِمُ الْمَلَائِکَةُ ألاّ تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبشِرُوا بِالجَنَّةِ الَّتِی کُنتُم تُوعَدُونَ * نَحْنُ أَولِیَاؤُکُم فِی الحَیَاةِ الدُّنیَا وَفِی الآخِرَةِ .»[27] کسانی که می‏گویند خدا پروردگار ماست و سپس استقامت می‏ورزند؛ کسانی که می‏گویند خدا پروردگار ماست یعنی تربیت ما به دست خداست، راه ما راه خداست، یعنی راه عدالت، علم، راه راست، حرکت به سوی کمال؛ فرشتگان بر چنین کسانی نازل می‏شوند و می‏گویند ما در زندگی دنیا و آخرت دوست و یاور شماییم، زیرا فرشتگان به اموری که در مسیر خیر و سازندگی باشد، کمک می‏رسانند.
گفتیم که همراه هر قطره باران، دو فرشته است. قطره باران چگونه از آسمان فرو‏ می‏آید؟ می‏دانیم که وقتی بخار موجود در هوا به درجه اشباع برسد، چون هوا نمی‏تواند آن را در خود حل کند و فرو ببرد، بخار به شکل قطره درمی‏آید و پایین می‏افتد. دو نیرو به پایین افتادن قطره کمک می‏کند. نیروی اول، فشار هوا از هر سوست که موجب کروی شدن قطره می‌شود. چرا قطره به شکل کروی است؟ زیرا از هر طرف فشار یکسان بر آن وارد می‏شود. اگر این فشار وجود نداشت، قطره چه می‏شد؟ ذرات آب در هوا پراکنده می‏شدند و باران نمی‏آمد. وقتی قطره شکل کروی گرفت، نیروی جاذبه زمین (نیروی دوم)، آن را به سوی زمین می‏‏کشد. اگر نیروی جاذبه نبود، قطرات به زمین نمی‏رسید، بنابراین، دو نیروی طبیعی فشار هوا و جاذبه زمین، هر قطره باران را همراهی می‏کنند؛ یعنی وقتی یک قطره باران فرود می‏آید، دو نیرو از نیروهای جهان هستی در کارند تا


[27]. «بر آنان که گفتند پروردگار ما الله است و پایداری ورزیدند، فرشتگان فرود می‌آیند که مترسید و غمگین مباشید، شما را به بهشتی که به شما وعده داده شده بشارت است. ما در دنیا دوستدار شما بودیم و نیز در آخرت دوستدار شماییم.» (فصلت، 30-31)
صفحه23 از487