گام به گام با امام موسی صدر جلد 11
علامه طباطبایی در تفسیر المیزان و نیز صاحب تفسیر الجواهر و برخی دیگر خواستهاند بگویند فرشتگان نیروهای خیر هستند، در برابر شیطان که نیروهای شر است. ما چنین نمیگوییم، بلکه میگوییم فرشتگان موجوداتی هستند که حقیقت آنها را نمیدانیم و این موجودات همه نیروهای جهان هستی را هدایت و جهتدهی میکنند. یعنی نیروهای جهان به دست فرشتگان اداره میشود. به دیگر سخن، فرشتگان دستگاه اجرایی خداوند هستند. شاید کسی بگوید خداوند نیازی به کادر اجرایی ندارد، زیرا به هرچیزی بگوید باش، میشود. پس چرا و چگونه فرشتگان را به کار گماشته است؟ نمیدانیم. تنها میدانیم که فرشتگان، جهان هستی را اداره میکنند. شاید این تعبیری نمادین باشد، شاید هم حقیقی باشد، ولی در هر حال فرشتگان تجسم اراده و فعل خداوند هستند.
برای مثال، باد یکی از نیروهای جهان هستی است. میدانیم که باد در اثر تفاوت درجه حرارت میان دو منطقه همجوار پدید میآید. این مطلب را در کتابها خواندهاید. میدانید که وقتی یک منطقه گرم و منطقه مجاورِ آن سرد باشد، در منطقه گرم، فشار کم میشود و هوا بالا میرود، یعنی تراکم هوا کم میشود و در منطقه سرد، فشار و تراکم مولکولهای هوا بیشتر است. در نتیجه، هوا از منطقه پرفشار و پرتراکم به سوی منطقه کمفشار و کمتراکم حرکت میکند و باد پدید میآید. این قانون، یعنی انتقال هوا از منطقه پرفشار به منطقه کمفشار، معروف است و مسلماً این پدیده اسباب طبیعی دارد. ولی کیست که این اسباب طبیعی را اداره و تدبیر میکند؟ از نظر منطق قرآن، فرشتگان این کار را بر عهده دارند.
در آیهای دیگر آمده است: « ﴿ إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا رَبُّنَا اللهُ ثُمَّ استَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَیهِمُ الْمَلَائِکَةُ ألاّ تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبشِرُوا بِالجَنَّةِ الَّتِی کُنتُم تُوعَدُونَ * نَحْنُ أَولِیَاؤُکُم فِی الحَیَاةِ الدُّنیَا وَفِی الآخِرَةِ ﴾ .»[27] کسانی که میگویند خدا پروردگار ماست و سپس استقامت میورزند؛ کسانی که میگویند خدا پروردگار ماست یعنی تربیت ما به دست خداست، راه ما راه خداست، یعنی راه عدالت، علم، راه راست، حرکت به سوی کمال؛ فرشتگان بر چنین کسانی نازل میشوند و میگویند ما در زندگی دنیا و آخرت دوست و یاور شماییم، زیرا فرشتگان به اموری که در مسیر خیر و سازندگی باشد، کمک میرسانند.
گفتیم که همراه هر قطره باران، دو فرشته است. قطره باران چگونه از آسمان فرو میآید؟ میدانیم که وقتی بخار موجود در هوا به درجه اشباع برسد، چون هوا نمیتواند آن را در خود حل کند و فرو ببرد، بخار به شکل قطره درمیآید و پایین میافتد. دو نیرو به پایین افتادن قطره کمک میکند. نیروی اول، فشار هوا از هر سوست که موجب کروی شدن قطره میشود. چرا قطره به شکل کروی است؟ زیرا از هر طرف فشار یکسان بر آن وارد میشود. اگر این فشار وجود نداشت، قطره چه میشد؟ ذرات آب در هوا پراکنده میشدند و باران نمیآمد. وقتی قطره شکل کروی گرفت، نیروی جاذبه زمین (نیروی دوم)، آن را به سوی زمین میکشد. اگر نیروی جاذبه نبود، قطرات به زمین نمیرسید، بنابراین، دو نیروی طبیعی فشار هوا و جاذبه زمین، هر قطره باران را همراهی میکنند؛ یعنی وقتی یک قطره باران فرود میآید، دو نیرو از نیروهای جهان هستی در کارند تا
[27]. «بر آنان که گفتند پروردگار ما الله است و پایداری ورزیدند، فرشتگان فرود میآیند که مترسید و غمگین مباشید، شما را به بهشتی که به شما وعده داده شده بشارت است. ما در دنیا دوستدار شما بودیم و نیز در آخرت دوستدار شماییم.» (فصلت، 30-31)
