گام به گام با امام موسی صدر جلد 11

جلد: 11
صفحه: 182

فاطمه(س) و نماز (بخش دوم)

( بسم‌الله الرحمن الرحیم ) ، الحمدلله رب العالمین والصلوة والسلام علی اشرف خلقه وخاتم رسله محمد وآله الطیبین الطاهرین.
بحث ما در هفته‌های گذشته درباره زندگی حضرت فاطمه زهرا(س)، سرور زنان، بود. گفتیم که تا زمان ولادت ایشان یعنی روز 20 جمادی الثانی درباره این موضوع بحث می‌کنیم.
خوشبختانه غنای فکری و سرمایه انسانی در زندگی حضرت فاطمه زهرا(س) به اندازه‌ای است که هرکس بخواهد درباره این موضوع سخنرانی کند، کارش آسان خواهد بود، حتی اگر زمانش نامحدود باشد. خطبه شیوایی که فاطمه زهرا در مسجد خواند، ما را بس است. به گفته برخی نویسندگان، این خطبه محاکمه علنی حاکم آن زمان بود. همان‌گونه که دو هفته گذشته خواندیم، فاطمه(س) در مقدمه خطبه‌اش پس از حمد و نیایش، می‌کوشد که برای مردم حاضر در مسجد و برای همه کسانی که در تاریخ سخن او را می‌شنوند، حقیقت اسلام و روح دین را آشکار کند تا عبادت‌ها و مناسک و آداب و سنت‌های مسلمانان به قالب‌ها و عادت‌های بی‌محتوا و بی‌نتیجه تبدیل نشود.
انسان مسلمان و هر انسان�� که در راه حق حرکت می‌کند، با لغزش‌گاه‌ها و انحرافات فراوانی رو‌به‌روست. همواره حق و راه حق یکی است، ولی باطل راه‌های بسیاری دارد.
تصور کنید انسانی را که می‌خواهد به شهری سفر کند. در مسیری شروع به حرکت می‌کند، ولی در هر بخشی از راه، احتمال انحراف او وجود دارد. اگر او از مسیر منحرف شود، گم می‌شود و از مقصود خود دور می‌افتد. به همین ترتیب، در مسیر حق نیز لغزش‌گاه‌هایی وجود دارد و ممکن است شیطان، رهرو این راه را گمراه و منحرف کند.
انسان مسلمان در برابر عبادت‌ها با خطرهایی رو‌به‌روست: یک خطر این است که مسلمان عبادت را رها کند: نماز نخواند، روزه نگیرد، خواه از روی تنبلی یا تظاهر به تنبلی یا نادانی و خواه در اثر تفکری منحرف و برخاسته از هوا و هوس.
از این روست که می‌شنوید چه نیازی به این ظواهر و قالب‌هاست. کافی است دل‌هایمان پاک و نیت‌هایمان خیر باشد. اگر چنین شد، دیگر به نماز و روزه و مانند آن نیازی نیست. این انحراف از یک جهت است.
انحراف دیگر این است که انسان نماز بخواند و روزه بگیرد، ولی نماز و روزه او معنا و محتوا نداشته باشد. نماز و روزه و حج او هیچ‌یک در دل او و در قلب او و در رفتار او تأثیر نگذارند. امیر مؤمنان(ع) فرموده است: «چه بسا روزه‌داری که از روزه گرفتن بهره‌ای جز گرسنگی و تشنگی نمی‌برد.» بر همین اساس، می‌تو��ن گفت که چه بسا نمازگزاری که از نماز خواندن بهره‌ای جز خستگی و تلف شدن وقت نمی‌برد. و به همین ترتیب، چه بسا حج‌گزاری که از رفتن به سفر حج، جز صرف مال و تحمل دشواری‌ها بهره‌ای نمی‌برد.
این خطر چه زمانی رخ می‌دهد؟ این خطر بسیار بزرگ است و در برابر چشمانمان قرار دارد. اگر نمازهایی که ما می‌خوانیم، همان نمازی است که خدا می‌خواهد، پس چرا تأثیر خود را ندارد؟
مثلاً شما نزد پزشک می‌روید و برای شما