پرسید: «آیا من به شما از خودتان سزاوارتر نیستم؟» گفتند: «آری.» فرمود: «مَن کُنتُ مَولاهُ فَهذا عَلِی مَولاهُ» (هر که من مولای اویم، این علی مولای اوست.) یعنی او رهبر است و باید از او اطاعت کنید. او کسی است که به ساختن انسان‌ها و جامعه می‏پردازد و بنای امت را تمام می‏کند. این همان مسئولیت مهم و بزرگی است که در روز غدیر به امام علی واگذار شد.
در اینجا سؤالی پیش می‏آید: چرا این مقام و سلطه به علی واگذار شد نه به غیر او؟
برای پاسخ به این سؤال باید درباره شخصیت امام علی بحث کنیم. می‏دانید که در یکی از سال‌ها در مکه قحطی رخ داد و زندگی بسیار دشوار شد. ابوطالب که پیرمردی بزرگوار و ارجمند بود، از نظر مالی تنگدست بود. از این رو، خویشان و برادرانش نزد او آمدند و هریک از آن‌ها سرپرستی یکی از پسران او را به عهده گرفتند تا از این راه به او در اداره امور زندگی‏اش کمک کنند؛ مثلاً عباس، پسر بزرگ‌تر او طالب را با خود برد و پیامبر، پسر کوچک‌تر او علی را. در آن هنگام علی شش سال داشت.
بنابراین، علی در سن شش ‏سالگی وارد خانه محمد شد و این امر، دو سال پیش از بعثت پیامبر بود. می‏دانید که سن شش‏سالگی سرآغاز تربیت اساسی کودک است و پیش از آن پایه تربیت کودک شکل می‌گیرد. علی در این سن که آغاز فراگیری تربیت صحیح است، وارد خانه پیامبر شد. بی‏گمان پیامبر، پیش از بعثت نیز، مردی عادی نبود. این‌گونه نبود که تا شب بعثت مانند دیگر انسان‏ها بوده باشد و یک‌باره پیامبر شده باشد. پیامبر، پیش از رسیدن به نبوت نیز، روزهایی را به تفکر و عبادت و ریاضت می‏پرداخت و حتی پیش از 25 سالگی به غار حرا می‏رفت و عبادت می‏کرد و به وضع امت خود می‏اندیشید و می‏کوشید نفس خود را صفا دهد و وقتی صفای نفس او به اوج رسید، وحی بر او نازل شد.
بنابراین، پیش از نزول وحی نیز، خانه پیامبر خانه عبادت و تفکر و ریاضت‏های روحی بود. بی‏گمان این نوع عبادت‏ها بر فضای خانه اثر می‏گذاشت و علی در این خانه زندگی می‏کرد.
محمد به پیامبری مبعوث شد و علی اسلام آورد و شب و روز، در جنگ و صلح، در خانه و سفر و حضر، در سختی و گشایش، همراه پیامبر بود؛ با پیامبر زندگی کرد و علوم و تعالیم فراوانی از ایشان آموخت و مقام او به آنجا رسید که پیامبر درباره او فرمود: «أنا مَدینة العِلمِ وَعَلِیٌّ بابُها»[213] (من شهر علمم و علی دروازه آن است.) این مقام عظیمی است که تأثیرپذیری و فراگیری امام علی از پیامبر را می‏رساند. شخصیت امام علی شبیه شخصیت پیامبر بود و بی‏تردید این شاگرد امین می‏کوشید همواره در رکاب پیامبر باشد. خود ایشان فرموده که من نسبت به رسول خدا، همچون بچه شتر نسبت به مادرش بودم.[214] همواره پای خود را جای پای پیامبر می‏گذاشت و می‏کوشید که مثل پیامبر زندگی کند و به تمام معنا، شاگردی واقعی و امانت‌دار باشد. اگر به زندگی علی بنگریم، شباهت‌های فراوانی با زندگی پیامبر می‏یابیم. برای نمونه، هنگامی که پیامبر، میان مهاجران و انصار پیوند برادری برقرار کرد، خودش با علی پیمان برادری بست. عمر او مانند عمر پیامبر 63 سال بود. پیامبر در حدیثی فرموده‏اند: