نمی‌گیرد. ساختاری که می‌تواند لبنان را به وطنی جدید تبدیل کند، کدام است؟

درست است. رهبران سیاسی نمی‌توانند قربانیان ویرانی‌ها را نادیده بگیرند و نمی‌توانند مصالح خود را به جای مواضع سیاسی و اجتماعی توجیه کنند. امّا ساختاری که می‌تواند لبنانی جدید و وطنی جدید بسازد، من چنین ساختاری را پیچیده نمی‌بینم، بلکه کافی است که بر پایه عدالت و برابری در حقوق و تکالیف استوار باشد. و این به معنای لغو فرقه‌گرایی سیاسی به یک‌باره و یا تدریجی است، البته باید ضمانت‌های روشن و عادلانه‌ای برای کسانی که احساس نگرانی می‌کنند، وجود داشته باشد.

شما در کنفرانس علمای مسلمان، اعلام کردید که موضع مسلمانان عرب و غیرعرب درمورد فاجعه لبنان متناسب با عظمت فاجعه نبود. شما چه انتظاری داشتید؟

جهان عرب و دولت‌های اسلامی، جزئیات بحران را نمی‌دانستند و از این رو، در صدد حل آن برنیامدند و در نتیجه آن، آسیب بزرگی به لبنان وارد شد. گواه این سخن همین بس که وقتی دولت‌های عربی در ریاض گرد هم آمدند، چاره‌اندیشی و گشایش آغاز شد. نزاع عربی، بحران ما را شدیدتر می‌کرد و شکافی بود که توطئه اسرائیلی از طریق آن نفوذ می‌کرد و اوضاع ما را بر هم می‌ریخت. اکنون موضع‌گیری یک‌پارچه براساس مصلحت لبنان، این وطن یک‌پارچه عربی، ضامن از بین رفتن بحران است. همچنین موضع مسئولانه آنان و مسلمانان به لبنان کمک می‌کند که از زیر آوارها سر برآورد.

اختلافات عقیدتی یا فرقه‌ای میان فِرق اسلامی در لبنان چیست؟ آیا میان آن‌ها اختلاف در مواضع سیاسی نیز وجود دارد؟

در لبنان میان مسلمانان اختلاف سیاسی وجود ندارد، بلکه موضع آنان در جنگ، با وجود مذاهب گوناگونی که دارند، همان موضع کنفرانس ریاض، یعنی موضع عرب بود. پس از جنگ نیز همه با حکومت قانونی همراه بودند و در همه حال به دنبال حفظ مقاومت فلسطین و یک‌پارچگی لبنان و عربی بودن آن و پایان دادن به جنگ بودند. اختلاف مذهبی نیز از مسائل فرعی است و مهمْ نقاط مشترک است.

جناب امام، اهل‌سنت، ازدواج موقت (متعه) را حرام می‌دانند و می‌گویند مذهب شیعه آن را حلال می‌شمارد. ازدواج موقت چیست؟ نظر شما درباره سخن اهل‌سنت چیست؟

ازدواج موقت ازدواجی کامل با همه شرایط آن، ازجمله صیغه عقد و مهریه و عده و انتساب فرزندان به پدر و مادر است. تفاوت آن با ازدواج عادی در این است که مدت آن مشخص است. این ازدواج که برای شرایط خاص و استثنایی وضع شده است، به اتفاق همه مسلمانان [در زمان پیامبر] مشروع بود و بنا بر عقیده شیعه، عمر بن خطاب، به علل سیاسی و نظامی، آن را تحریم کرد. اهل‌سنت این تحریم را دائمی قلمداد کرده‌اند.

باید توجه داشت که دادگاه‌های شرعی، چیزی دراین‌باره ثبت نکرده‌اند و آن را حکمی استثنایی و برای شرایط خاص می‌دانند. اسباب و عواملی وجود دارد که تأکید می‌کنند نیاز به این ازدواج در آینده، ضرورت قانونی کردن آن را اقتضا خواهد کرد.

سؤال‌هایی که در ذهن ما بود برطرف شد و تنها یک