آیا رفتار دینی، نقش مهمی در این زمینه دارد؟ اگر این‌ گونه است، نقش آن چیست و چگونه است؟

این نیز گواه دیگری است بر اینکه بحران دینی تنها برخاسته از نزاع‌های دینی نیست، وگرنه وضع در داخل دانشگاه‌ها که سطح فرهنگی بسیار بالایی دارند، با وضع بیرون از آن‌ها متفاوت بود.

با این حال، وقتی محرومیت در مناطقی خاص سر برمی‌آورد و افرادی را از برخی گروه‌ها به شکلی پنهانی فرا می‌گیرد، مشکلات اجتماعی اندک اندک در همۀ جوامع و حتی در دانشگاه‌‌ها پدیدار می‌شود و این امر در دانشگاه‌های لبنان، یک واقعیت است.

تأثیر دین خود و تأثیر شخص خودتان را بر جوانان جامعۀ دینی خود و به طور کلی، بر جوانان لبنان چگونه می بینید؟

این تأثیر با وجود ابعاد گسترده‌ای که دارد، در اثر فقدان عدالت اجتماعی و نبود فرصت‌های مناسب برای جوانان و نگرانی از آینده، بسیار محدود است. این عوامل فضای اجتماعی و فکری نامناسبی پدید می‌آورد که تأثیر اندیشه‌های دینی و فردی در آن بسیار محدود می‌شود. مسیح می‌گوید: «انسان تنها با نان زنده نیست.» و من می‌گویم: «انسان تنها با اندیشه‌های دینی زنده نیست.»

ما از رهگذر جنبش محرومان تلاش می‌کنیم که فضای مناسبی برای جوانان روشنفکر ایجاد کنیم تا بتوانند احساس کنند آنچه آنان را به مبارزه و تأمین عدالت برای محرومان برمی‌انگیزد، اندیشۀ دینی است.

از این رو، ما تلاش می‌کنیم تا مبارزات و آرمان‌های آنان را با ارزش‌های انسانی که دین به آن‌ها دعوت می‌کند، پیوند دهیم. این تلاش ما برای نجات نسل جوان است.

موفقیت ما تا حد بسیاری به برقراری عدالت و فراهم شدن فرصت برای همگان بستگی دارد. از این رو، روزهای سختی در انتظار ماست؛ روزهایی که ما هیچ تأثیری بر جوانان و دیگر طبقات جامعه‌مان یا بر هیچ فرد لبنانی نخواهیم داشت.

چگونه ادیان مختلف می توانند از پیشرفت اجتماعی، به ویژه در جامعۀ شما، پشتیبانی کنند؟

ادیان آکنده از انگیزه‌های قوی و مقدس برای پیشرفت اجتماعی است. در واقع آرمان سیراب‌شده از اندیشه‌های دینی و ایمان موجود در قلب مؤمن، آرمانی نامحدود است. این آرمان انگیزه‌ای پایدار است که انسان را به سوی پیشرفت‌های فردی و اجتماعی سوق می‌دهد. این آرمان همواره پویا و فعال است و حتی یک لحظه دچار توقف نمی‌شود و فرد و جامعه را، در هر شرایطی که باشد، به پیش می‌راند.

پیش از این اشاره کردید که مردم محروم جنوب برای رسیدن به حقوق خود، دست به انقلاب اجتماعی خواهند زد و گفتید که شما از آن حمایت خواهید کرد. آیا هنوز بر این موضع خود استوارید؟ و چطور بین این موضع و دعوتی که برای پیشرفت مسالمت آمیز می کنید، سازگاری برقرار می کنید؟

در واقع من هرگز نگفته‌ام که مردم جنوب، انقلابی اجتماعی خواهند کرد و من از آن حمایت خواهم کرد. من گفته‌ام اگر همچنان به طبقۀ محروم بی‌توجهی شود و حقوق آن نادیده گرفته شود، این