مکان و تاریخ: تلویزیون لبنان، 20/6/69

منبع: روزنامه الجریدة، 21/6/1969؛ آرشیو مجلس اعلای شیعیان

مقدمه: برنامه تلویزیونی «سجل مفتوح» در آخرین قسمت خود امام موسی صدر را برای گفت‌وگویی جامع دعوت کرد. روزنامه الجریدة گفت‌وگو میان امام صدر و آقای عادل مالک را، با توجه به اهمیت آن، به‌طور کامل منتشر می‌کند. این گفت‌وگوی تلویزیونی در کتاب نای و نی تحت عنوان «فساد، خطرناکترین دشمن» درج شده است.

متن

درباره‌ این سؤ‌ال‌ خاص،‌ به اعتقاد من باید اصول‌ ضروری برای هر تشکلی را پیشنهاد کنیم. هر تشکیلاتی، از جمعیت کوچکی‌ در یک روستا گرفته تا جمعیت بزرگی‌ مانند سازمان‌ ملل متحد، بر اساس‌ اصول‌ معینی شکل‌ می‌گیرد. اما مهم تحقق این‌ اصول‌ است و برای‌ آنکه‌ ما بتوانیم این‌ اصول‌ را تحقق‌ بخشیم، باید اصولی را منطبق با واقعیت‌ها مبنا قرار دهیم. به‌ویژه،‌ اگر این واقعیت‌ها با ریشه‌های‌ عمیق‌ تاریخی و جغرافیایی و انسانی‌ و اعتقادی در پیوند باشد، بی‌تردید به‌زودی در جان و روح مردم ریشه می‌دواند و مردم‌ گِرد آن‌ جمع می‌آیند.

لبنان دارای واقعیتی تاریخی است و تا قدیم‌ترین اعصار امتداد دارد. تاریخ لبنان‌ بسیاری‌ از تمدن‌ها و عظمت‌ها و رسالت‌ها و فرهنگ‌ها را در خود دارد. این تاریخی است‌ که‌ اگر هر لبنانی‌ از آن‌ مطلع‌ باشد، از آن‌ احساس سربلندی‌ می‌کند، چراکه این‌ تاریخ برای او یادآور عظمت‌ها و تمدن‌ها و رسالت‌های بزرگی‌ است که همواره هر لبنانی‌ را واداشته و امروز هم‌ وامی‌دارد که نقش بزرگ خود را ایفا کند. از نظر جغرافیایی، لبنان جزئی از جهان‌ عرب به‌شمار می‌آید. از سویی، مرزهای آن به آسیا و آفریقا و اروپا گشوده و در کنار دریاست. این عوامل‌ به‌ هر لبنانی‌ امکان تحرک می‌دهد و تحقق‌ اهداف بلند او را آسان‌ می‌سازد. از دیگر امتیازات‌ نزدیکی‌ به‌ دریا، آب‌ و هوای‌ معتدل و سلامت بدن‌ است. این امکاناتِ انسانی به عهده گرفتن رسالت‌ انسانی‌ را آسان‌ می‌کند و به‌گونه‌ای‌ آشکار این توانایی‌ها را در لبنانیان‌ مقیم‌ وطن و به‌ صورتی آشکارتر در لبنانیان‌ مهاجر در نقاط‌ مختلف جهان می‌توان‌ دید، زیرا این امکانات، بالفعل، لبنانیان‌ را برای‌ مهاجرت‌ تشویق می‌کند.

از طرفی، لبنان صاحب فرهنگ‌ و تمدنی است‌ که‌ از تمدن‌های‌ متنو‌ع‌ و فرهنگ‌های مختلف‌ و اندیشه‌های‌ گوناگون بهره گرفته‌ است. ازهاینهرو، لبنان محل التقا یا نمایشگاهی از همه این تمدن‌هاست؛ در آینه‌ تمدن‌ لبنان می‌توان‌ تجربه‌های میلیون‌ها و میلیاردها نفر از افراد بشر را دید. می‌توان از این دستاوردهای بشری، که‌ اکنون در لبنان فراهم‌ آمده، به‌گونه‌ای‌ جدی بهره‌برداری‌ کرد.