مکان و تاریخ: دارالفتوای جعفری، بیروت، 5/6/1969

مناسبت: انتخاب امام موسی صدر به ریاست مجلس اعلای شیعیان.

منبع: مجله الصیاد بیروت، شماره 1270، 5/6/1969

متن

حیدر الحومانی‌ در مقدمه این مصاحبه نوشته است: در این دفتر حرکتی وجود‌ دارد که آرامش نمی‌شناسد. این گفت‌وگو با سیدموسی صدر میان‌ موج دیدارهایی‌ صورت گرفت که به مناسبت انتخاب ایشان به ریاست مجلس اعلای شیعیان در دارالفتوای جعفری به راه افتاده است.

با صراحت و صدق عالمی‌که فکر و ذهنش به روی دین و دنیا گشوده و بدون تعصب‌ و دارای افقی‌ گسترده‌ است، به تمام‌ پرسش‌هایم پاسخ‌ گفت.

چشم‌هایش‌ از شب‌بیداری سنگین شده بود، زیرا وی پیش از ساعت 2 یا 3 صبح نمی‌خوابد و با سپیده‌دم‌ یا با خروس‌خوان بیدار می‌شود. می‌خواند و می‌نویسد و می‌اندیشد.

‌بله، حتماً.

‌دین‌داری و تعهد.

اولاً: درباره رفتار عرفی و اجتماعی‌ام‌ در برابر دیگر فرقه‌ها باید بگویم که من نام این رفتار را رفتار سکولاریستی نمی‌گذارم، بلکه آن را رفتار دینی محض می‌دانم. نوعی دین‌ورزی و تعهد به آموزه‌های دینی درست داریم که تفاوتی تام با فرقه‌گرایی منفی و انزوا از جامعه دارد، زیرا در برابر ما سه‌ گزینه وجود دارد: دین‌ورزی و فرقه‌گرایی‌ و سکولاریسم. من‌ برای‌ خودم‌ گزینه دین‌ورزی را برگزیده‌ام‌، نه فرقه‌گرایی و نه سکولاریسم را.

اما اینکه می‌بینید من با پیروان‌ دیگر فرقه‌ها ارتباطات گسترده‌ دارم‌ و برای اهداف مشترک با آنان همکاری‌ می‌کنم، به معنای نادیده گرفتن اصول‌ دینی نیست، بلکه وفاداری به متن دین است، زیرا دین آموزه‌های مفصلی‌ درباره‌ چگونگی رفتار با پیروان مذاهب دیگر دارد.

فرقه‌گرایی‌ منفی این است که فرقه خود را دیواری‌ آهنین قرار دهیم‌ که ما را از دیگران جدا کند و جامعه واحد را به اجزای کوچک تجزیه کند. چنین‌ کاری از سوی دینِ صحیح‌ مردود است. من در طی ده‌سال‌گذشته در بسیاری از سخنرانی‌هایم به این نکته‌ توجه داده‌ام و از تفاوت میان فرقه‌گرایی و دین‌ورزی‌ سخن گفته‌ام.