ازدواج که با جمله «سُبحانَکَ اللهُمَّ خالِقَ الکَونِ أنتَ ا��ّذی خَلَقتَ الرَّجُلَ عَلی صورَتِکَ» شروع می‌شود، نمی‌گوید: «تو انسان را به شکل خودت آفریدی»، بلکه می‌گوید: «مرد را به شکل خودت آفریدی» و حرفی از زن نمی‌زند.
این‌ها خلاصه‌ای بود از وضعیت زن در طول تاریخ. علت اینکه زن در همه عرصه‌ها بدون استثنا مظلوم واقع شده، چیست؟ آیا طبیعت زن از نظر فیزیولوژیکی و بیولوژیکی چنین اقتضایی دارد که منفعل باشد؟ آیا زن خودش تمایل دارد که مرد به او ظلم و ستم کند؟ تصور نمی‌کنم که این صحیح باشد و معتقدم که علت آن چیز دیگری است و آن اینکه زن از اول خلقت از لحاظ بدنی ضعیف‌تر از مرد بوده و مرد با توسل به زور و خشونت بر زن چیره می‌شده است. در قدیم این منطق حاکم بود که هرکس قوی‌تر است، حق با اوست. و بدین‌ترتیب، مرد از نظر مادی و بدنی بر زن مسلط شد، سپس دامنه ظلم و اجحاف خود را تا وضع قوانین و ایجاد افکار و عادات همگانی گسترش داد و بدین‌ترتیب، موجبات مظلومیت زن را در طول تاریخ فراهم آورد. اعتقاد من این است. یعنی تنها عامل تضییع حقوق زن ضعف بدنی او بوده است. این‌ها خلاصه‌ای بود از تاریخ زن.

تفاوت زن و مرد در چیست؟ مجالی برای توضیح زیاد نیست، ولی به چند مورد اشاره می‌کنم:
1. تفاوت اجزای بدن: زن با داشتن رحم و اندام مخصوص که قابلیت بچه‌دار شدن را برای او فراهم می‌آورد، افتخار مادر شدن را دارد.
2. ظرافت مفاصل و استخوان‌ها و عضله‌ها در زن. این یعنی به‌طور کلی زن از مرد ضعیف‌تر است و قد او کوتاه‌تر. مرد یا زن مشخصی مدنظر نیست. به‌طور کلی تفاوت زن و مرد در دنیا این‌گونه است.
3. لایه‌ای از چربی در زیر پوست زن وجود دارد که موجب می‌شود زن نسبت به مرد در برابر گرما و سرما و بی‌خوابی مقاوم‌‌تر باشد؛‌ یعنی زن با وجود ضعف بدنی نسبت به مرد، تحملش در برابر سرما و گرما و بی‌خوابی بیشتر است. برای اینکه حتی ضعیف‌ترین زن‌ها در زیر پوست خود لایه‌ای از چربی دارند. این‌ها از مهم‌ترین تفاوت‌های بدنی زن و مرد به‌شمار می‌آید.
تجربه‌هایی از برخورداری کامل زنان از تمامی حقوق اجتماعی‌شان وجود دارد. مثلاً در انگلستان در سال 1838، یعنی از بیش‌تر از صد و سی سال پیش، راه برای مشارکت زنان در امور سیاسی و اجتماعی و اقتصادی باز شد، ولی درصد موفقیت زنان در این امور بسیار کمتر از مرد‌ها بود. از بین صدها وزیر و نماینده مجلس و تاجر و مدیر شرکت، تعداد انگشت‌شماری زن بوده است، و این نشان‌دهنده آن است که زنان در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی از آمادگی کمتری نسبت به مردها برخوردارند. نمی‌خواهم بگویم که زنان هیچ آمادگی ندارند، بلکه در عمل توانایی‌های آنان در این عرصه‌ها کمتر است. نمی‌توانیم وراثت را عامل این تفاوت‌های بدنی بدانیم. بعضی‌ها معتقدند که زن تحت‌تأثیر عوامل وراثتی ضعیف شده است. این سخن مردودی است. برای اینکه وراثت امری مشترک بین زن و مرد است. ما در این زمینه از متون قرآن و احادیث پیامبر(ص) و ائمه(ع) استفاده می‌کنیم.

1. تعریف زن: با نگاهی واقع‌گرایانه به شخصیت زن