محرک شب و روز است، همان محرک افلاک است، همان محرک بادها و درختان است. وقتی محرّک انسان نیز همان محرّک جهان باشد، انسان با جهان هماهنگ خواهد بود، زیرا خدای یگانه که همان الله است، ما و همه هستی را به حرکت درمی‌آورد. بنابراین، ما با همه هستی هماهنگ و همسو هستیم.
ولی اگر حرکت ما برخاسته از انگیزه‌های شخصی باشد، به‌زودی با یکدیگر برخورد پیدا خواهیم کرد، زیرا انگیزه و خواستِ دیگران با انگیزه و خواستِ من در تعارض است و منافع و مصلحت من با منافع و مصلحت دیگران برخورد دارد. انسان این‌گونه است. افزون بر آن، از کجا معلوم که منافع و مصالح ما با مصالح عمومی جهان همسو و هماهنگ باشد.
ولی اگر همه ما هماهنگ با خورشید و ماه حرکت کنیم و در محراب جهان، که خورشید و ماه و ستارگان و درختان و جنبندگان در حال سجده در برابر خداوند هستند، ما نیز در حال سجده باشیم، در این صورت حرکت ما سجده به شمار می‌آید و عملکرد ما هماهنگ و همسو با عملکرد کل جهان خواهد بود. در این صورت، راحت و آسوده خواهیم بود و در هیچ جای جهان احساس غربت و تنهایی نخواهیم ک��د.
بنابراین، دانش عرصه‌ای دارد و دین عرصه‌ای، و این دو با یکدیگر تعارض ندارند، بلکه به یکدیگر یاری می‌رسانند.
این بحث طولانی است و از شما چه پنهان که آنچه گفتم، تنها بخش اول سخنرانی من بود. به همین مقدار بسنده می‌کنم و برای شما آرزوی موفقیت دارم. از پدران و برادران عزیزی که زمینه را برای این دیدار فرخنده در این مکان مبارک فراهم کردند، بسیار سپاسگزارم. امیدواریم بتوانیم این رسالت را ادا کنیم و این بحث را در مناسبت‌های دیگر به سرانجام برسانیم. إن‌شاء‌الله. والسلام علیکم.