برابر چه کسی است؟ منظور، تنها مقهور شدن در برابر دشمن نیست، بلکه مقهور شدن در برابر محیط نیز همین‌گونه است.
اگر با جریانی همراه شدی که بدون اراده تو به راه افتاده است، اگر از محیطی تأثیرپذیرفتی که در پدید آوردن آن مشارکت نداشته‌ای، اگر در برابر امور فریبنده‌ای که دشمن در برابر تو پدید آورده است، زانو زدی، در این صورت تو مرده‌ای. چه زمانی زنده‌ای؟ زمانی که در برابر جریان‌ها کرنش نکنی و تابع اراده خودت و اراده خدا باشی. تابع چیزی باشی که در پیدایش آن نقش داشته‌ای. ولی آنچه از پیش پدید آمده است [...][253] وگرنه به فرموده پیشوایت که مناسبت امروز برای اوست: «مقهور شدن در زندگی‌تان مرگ است.» یعنی مقهور محیط، مقهور جامعه، مقهور اراده دیگران، مقهور فساد، مقهور جریان‌های فریبنده، مقهور منافع فردی. پیامبر(ص) جه��دی را جهاد اکبر نامیده‌اند که در آن در برابر هوا و هوس بایستی. انسان حتی اگر در همه میدان‌ها پیروز شود و حتی اگر بتواند کره ماه را نیز زیر سلطه خود درآورد، ولی در نبرد با نفس خود شکست بخورد، در آغاز راه است. به کره ما رسیدند و دل اتم را شکافتند و به همه‌چیز پی بردند و شمشیر دانش و فن‌آوری و تشکیلات را به روی دنیا کشیدند، ولی این شمشیرها را چه چیزی جهت‌دهی می‌کند؟ کیست که این بمب‌ها را بر سر مردم می‌ریزد؟ این دانش و فن‌آوری کجا به کار گرفته می‌شود؟ در جبهه باطل به کار می‌رود. در جبهه اسرائیل و بر ضد جبهه حق و بر ضد ستم‌دیدگان به کار می‌رود. انسان اگر بنده نفس خود باشد، سزاوار نیست خود را آزاد بنامد؛ سزاوار نیست خود را انسان بنامد؛ سزاوار نیست خود را زنده بنامد.
پیـام این روز این است که ما به همان اندازه که نیـاز داریـم در پی اندیشه و هدف و برنامه باشیم، به همان اندازه نیاز داریم در پی دوست و آموزگار و عالم و حاکم نیز باشیم. در حدیث آمده است: «بر هیچ‌چیز به اندازه ولایت تأکید نشده است.»[254] ولایت از نماز و روزه و حج و زکات نیز مهم‌تر است. ولایت اگر مضمون همه‌جانبه و اسلامی خود را پیدا کند، مهم‌ترین چیز است. مهم‌ترین چیز این است که به دنبال حاکم شایسته و نظام شایسته و جامعه شایسته باشیم. من اگر در همه طول عمرم تلاش کنم که مرد�� را یکی یکی به دین وارد کنم، تنها می‌توانم چند صد نفر را هدایت کنم ولی جامعه فاسد، مردم را گروه گروه از دین خدا بیرون می‌برد. در این اوضاع چه می‌کنید؟ هر روز به پسرت نماز و روزه می‌آموزی، ولی مدرسه فاسد یا خیابان فاسد یا محیط فاسد به یک‌باره او را از فرمان تو و فرمان خدا خارج می‌کند.
تأثیر نظام صالح، تأثیر دستان پاک، تأثیر برخورد سالم و به‌دور از خودخواهی و منافع شخصی بر انسان و تربیت انسان، از هر آموزشی بیشتر است. معنای این اندیشه پاک، این است. پس بیایید همه ما نسبت به خودمان، پیرامونمان، کشورمان و امتمان تلاش کنیم. فراموش نکنیم و درست بیندیشیم که اگر از دیگران بخواهیم که تنها مبارزه کنند، هرگز نمی‌توانیم چیزی را اصلاح کنیم: « ﴿ فَاذْهَبْ أَنتَ وَرَبُّک فَقَاتِلا إِنَّا هَاهُنَا قَاعِدُونَ ﴾ .»[255] نمی‌توانیم تنها از رهبران یا ارتشیان بخواهیم که بجنگند. نمی‌توانیم