برخی از جوانب این مصیبت را با آمارْ خدمت شما عرض می‌کنم: زندگی سیصدهزار هم‌وطن با کشت توتون گره خورده است. توتون‌کاران با چهل میلیون لیره در درآمد ملی سهم دارند. هزینه هر کیلوگرم از زمان تحویل گرفتن از کشاورز تا زمان رسیدن به عرشه کشتی 5/5 لیره است. این هزینه مربوط به لبنان است، ولی در ترکیه و دیگر کشورها این هزینه 33/1 لیره لبنانی است. علت این تفاوت هزینه‌های سنگین اداری است که کشاورز به دوش می‌کشد. ده‌ها نفر از مدیران و کارمندان و مؤسسات از درآمد کشاورز بیچاره روزی می‌خورند و اگر حرفی هم بزند، جوابش گلوله است. میانگین ضایعات در دنیا بین هشت تا دوازده درصد است، ولی در لبنان به 28 درصد می‌رسد. میانگین کشت در دنیا هشت تا دوازده دونم است، ولی در لبنان 8/1 دونم. و بدین‌ترتیب، علت زیانی که آنان هنگام خرید توتون ادعا می‌کنند و به سبب آن بر سر فروشنده منت می‌گذارند، روشن می‌شود. در سال 73 میلادی قیمت توتون در جهان سی تا پنجاه درصد افزایش داشت، ولی افزایش قیمت برای توتون‌کار لبنانی در این سال تنها پنج درصد محاسبه شد و در سال 72 میلادی (یعنی سالی که در نبطیه دو نفر کشته و عده‌ای مجروح شدند)، قیمت در جهان سی درصد افزایش داشت، ولی در لبنان دو درصد کاهش داشت و با این حال، آنان ادعا کردند که به کشاورزان، بیشتر پرداخت شده است. شگفت‌انگیزتر از همه اینکه میانگین تولید در هر دونم در جنوب 60، 70، 90، 100 تا 110 کیلوگرم تعیین شده است، اما در شمال به 440 کیلوگرم در هر دونم می‌رسد، یعنی چهار برابر. در روزنامه‌ها خواندید که چه اندازه در قیمت و برخورد و کیفیت تفاوت وجود دارد. اوضاع به‌گونه‌ای است که زندگی کشاورز را در لبنان تهدید می‌کند.

در زمینه کشاورزی باید به مشکلات بازاریابی برای مرکبات و موز و پرتقال و حبوبات و مشکلات فروش سبزیجات، به‌ویژه چغندر، نیز اشاره کنیم. اگر به همه این مشکلات، جنبه اسف‌بار مسئله را بیفزاییم که هر روز در خاک جنوب به دست دشمن اسرائیلی رخ می‌دهد و مشکل گرانی سنگین و روزافزون را در نظر بگیریم، نمایی کامل از وضع کشاورز در برابر ما ترسیم می‌شود؛ یعنی با وجود این همه تلاش سخت برای کشت در جنوب و بقاع، سزای کشاورز این است.

کارگری که روستای خود را رها می‌کند تا بتواند روزی خانواده و هزینه تحصیل فرزندانش را فراهم کند، در حومه بیروت در وضعیتی سخت که با جایگاه لبنان در عرصه تمدن تناسبی ندارد و بلکه در بیشتر کشورهای عقب‌مانده نیز مانند آن دیده نمی‌شود، زندگی می‌کند. حتماً شما وضعیت حی‌السلم و کرنتینا و برخی از محله‌های معروف برج‌حمود را مشاهده کرده‌اید: 350 هزار کارگر در خانه‌هایی شلوغ و محروم از به‌سازی و آب و برق و در محله‌هایی فاقد مدرسه و درمانگاه و جاده و فاضلاب زندگی می‌کنند. تنها فکر دولت برای این ساکنان، نقشه‌کشی برای احداث خیابان‌های بزرگ است تا سرانجام این خانه‌ها هم ویران شود. این تنها برنامه‌ریزی رسمی است. هنگامی که خودمان با همکاری ساکنان محله ظهرالریحان در حدث ‌- ‌جایی که دانشکده علوم دانشگاه لبنان قرار دارد- اقدام کردیم و توانستیم با همکاری برخی افراد خیر و مردم منطقه، شهرکی نمونه با 460 خانه بسازیم؛ وقتی نوبت