موضوع: سخنرانی‌- لبنان: از پایتخت تا مرزها

مناسبت: دعوت باشگاه فارغ التحصیلان دانشگاه عربی بیروت.

متن‌

امام صدر ساعت هفت‌ونیم عصر دیروز در باشگاه فارغ‌التحصیلان دانشگاه عربی بیروت سخنرانی‌ای تحت عنوان «لبنان: از پایتخت تا مرزها» ایراد کرد و درباره تفاوت بسیار میان سطح موجود در مناطق لبنان و اسباب و عوامل جنبشی که خود او رهبری می‌کند، بحث کرد و تأکید کرد: مشکل لبنانْ مشکل اجتماعی خاصی است که حال و آینده لبنان را تهدید می‌کند.

بسم الله الرحمن الرحیم

برادران گرامی،

مایه افتخار من است که دعوت فارغ‌التحصیلان فرهیخته از فرزندان این ملت پاک را بپذیرم؛ ملتی که همواره در کنار هر محنت‌زده‌ای ایستاده‌اند و امروز اراده کرده‌اند تا در کنار کسانی بایستند که به محنتی بزرگ گرفتار شده‌اند، یعنی در کنار همه محرومان. موضوع این سخنرانی «لبنان: از پایتخت تا مرزها» است.

واژه «العاصمة» (پایتخت) در چند مورد به کار می‌رود؛ برای نمونه «الماء العاصم» یعنی آبی که ذاتاً پاک است و غیر خودش را نیز پاک می‌کند. شاید قواعد لغوی درمورد کلمه «عاصم» و «عاصمة» کمکی به مفهوم متعدی یا لازم بودن نکند، ولی در زبان عربی، واژه عاصم و عاصمه درمورد چیزی به کار می‌رود که هم از خود و هم از غیر خود محافظت کند. «المدینة العاصمة» (پایتخت) یعنی شهری که هم از خود و هم از دیگر شهرها محافظت می‌کند.

درمورد مفهوم «مرز» نیازی به بحث نیست و دوست ندارم وارد آن شوم. به بحث لغوی و اجتماعی درباره تحولاتی که در مفهوم پایتخت و مرز پدید آمده است، نیازی نیست، چراکه امروزه مرز جوامع و امت‌ها، تنها مرز جغرافیایی آن‌ها نیست، زیرا بقای امت‌ها فقط به معنای پایدار ماندن آن‌ها در برابر دشمن بیرونی نیست. جهان قرن بیستم مرز جغرافیایی را به معنای لفظی آن به رسمیت نمی‌شناسد، زیرا در بسیاری از موارد، خطر از درون یعنی از سمت و مرز جامعه و از سمت و مرز امت برآمده است، نه از مرزهای زمینی.

در مواردی نیز که خطر از بیرون باشد، دنیای امروز اتفاق نظر دارد که این خطر نیز برآمده از خطری درونی است و بر پایه وجود دشمنی درونی استوار است.

حتی در سخت‌ترین تجاوزها نیز به‌ندرت تجاوزی مانند تجاوز اسرائیل مشاهده می‌کنیم، هرچند اسرائیل نیز با سوءاستفاده از ضعف امت ما و غیاب آن در صحنه، دست به این تجاوز زد و پایه‌های دولت اسرائیل را در قلب مرزهای ما فرو کرد. بنابراین، مرز تنها به معنای مرز جغرافیایی نیست، بلکه مرز