خود را دارد. تفاوت میان دین و هرچیز دیگری در غیب‏باوری است. برای نمونه، تفاوت اصلی میان حکومت دینی، یعنی حکومت احکام دین با دیگر حکومت‌ها، اعم از دموکراسی و دیکتاتوری و نظام سوسیالیستی و سرمایه‏داری و جمهوری، در این است که منبع قدرت و حاکمیت در حکومت دینی خداوند است، یعنی حاکمیت از خداوند سرچشمه می‏گیرد؛ درحا��ی‌که مثلاً در دموکراسی، حاکمیت برگرفته از مردم است. چه بسا دموکراسی نیز با بسیاری از احکام دینی سازگار و همسو باشد، ولی از نظر پایه و اساس، در حکومت دینی همه‌چیز به دین برمی‏گردد و برخاسته از ایمان به غیب است؛ یعنی احکام از غیب سرچشمه می‌گیرند، هرچند که منطقی باشند و بتوانند انسان‏ها را از نظر عقلی نیز قانع کنند. تفاوت میان دین و همه محصولات بشری در غیب‏باوری است. من بر این عقیده‏ام که غیب‏باوری ضرورتی مهم در زندگی انسان است. خواهش می‏کنم به این بخش توجه کنید. هرچیزی، هر اندازه هم بزرگ و والا و برجسته و متعالی شود... مثلاً علم امروزه به جایگاه بالایی رسیده و مثلاً می‏گویند به کره ماه رسیده‌اند. صنعت و فن‏‏آوری در این عصر، به درجه شگفت‏آوری از نظم و ترقی و پیشرفت رسیده است. در واقع وقتی می‏بینیم مؤسسه‌ای پانزده میلیون کارمند و کارگر دارد و همه آن‌ها با برنامه و به‌طور دقیق و حساب‌‏شده مشغول کار هستند، در برابر دستاوردهای بشری در زمینه نظم و برنامه شگفت‏زده می‏شویم. اما این دستاوردهای بشری، به هر درجه‏ای که برسد، نمی‏تواند جانشین غیب‏باوری، یا آنچه مطلق می‏نامیم، شود. تولیدات بشری طبیعتاً متکامل است. مثلاً درمورد دانش، ما امروز چیزهایی درباره سود و زیان اشیا می‌دانیم، ولی فردا دانسته‏های ما تغییر می‏کند. یعنی چیزهای تازه‏ای یاد می‏گیریم و درمی‏یابیم که چه بسا آنچه دیروز زیان‏آور می‏دانستیم، سودمند بوده یا آنچه سودمند می‏دانستیم، زیان‏بار بوده است، زیرا علم همواره در حال تکامل است. همین مسئله درمورد فن‏آوری و کارهای تشکیلاتی و تجربه‏های حکومتی و اخلاق و فلسفه وجود دارد. حتی فلسفه ماورایی (متافیزیک) نیز دستاورد بشر و زاییده فکر اوست.
بنابراین، هر دستاورد بشری طبیعتاً متکامل است و هر متکاملی طبیعتاً در حال تحول و تغییر است و هر متغیری ناپایدار و متزلزل است و ممکن نیست مایه آرامش و ثبات باشد. آرامش تنها در پرتو ایمان به مطلق به دست می‏آید. قرآن کریم، با اشاره به این حقیقت، می‏گوید: « ﴿ أَلا بِذِکرِ اللهِ تَطمَئِنُّ الْقُلُوبُ ﴾ .»[12] آرامش روحی تنها وقتی به دست می‏آید که انسان در همه حالت‌ها و شرایط به دیواری محکم و استوار تکیه داده باشد؛ یعنی وجود مطلقی که در هیچ حالت و زمان و وضعیتی انسان را به خود وانمی‏گذارد. این احساس برای تقویت شخصیت انسان و تکیه او بر یک نقطه ثابت و پایدار، امری ضروری است، درحالی‌که تکیه بر دانش نسبی است نه مطلق، زیرا همان‌گونه که گفتیم دانش در حال تحول و تغییر است. در زندگی انسان برخورداری از ایمان به غیب است که می‏تواند آرامش او را تضمین کند.
در این مجال کوتاه تنها می‏خواهیم بر این نکته تأکید کنیم که غیب‏باوری رکن اساسی دین است و نمی‏توان از آن بی‏نیاز بود. درباره فواید و نتایج این باور و اینکه امید پایدار تنها در پرتو غیب‏باوری به دست می‏آید، إن‌شاءالله در آینده سخن خواهیم گفت.