که آنان، چه ثروتمند و چه فقیر، نمی‌توانند از خانه و زمین و کار خود بهره ببرند. در نتیجه احساسی تلخ در آنان به وجود می‌آید و وقتی کوتاهی حکومت در دفاع از جنوب را می‌بینند، به بیروت مهاجرت می‌کنند و بدین‌ترتیب، زمین? بروز حوادث و معضلات اخیر فراهم می‌شود.

دفاع از جنوب امری ضروری است، ولی این دفاع تنها محدود به اقدام نظامی نمی‌شود و باید با دفاع تبلیغاتی و دیپلماتیک نیز همراه باشد. می‌دانیم که کوماندوهای اسرائیلی گاه مسافت چهارده تا هجده کیلومتر را در خاک لبنان طی می‌کنند و دست به تخریب و آدم‌ربایی می‌زنند. این مسئله برای ساکنان جنوب تحمل‌پذیر نیست. باید برای دنیا روشن کنیم که اسرائیل تجاوزگر است و حتی در مناطقی که مقاومت فلسطین در آن حضور ندارد، دست به تجاوز می‌زند. باید در برابر دنیای دوستدار صلح، دلیلی بر تجاوزگر بودن اسرائیل ارائه کنیم.

دفاع کردن از لبنان و جلوگیری از نفوذ کوماندوهای اسرائیلی در داخل خاک لبنان بسیار آسان است. وقتی در برابر آن ایستادگی کنیم، روحی? مردم تقویت می‌شود؛ همان‌گونه که در دور? اخیر چنین شد. ما می‌توانیم از جوانانی که بی‌هدف اسلحه حمل می‌کنند، بخواهیم به جنوب بروند تا ارتش را تقویت کنند و همراه با ارتش در برابر دشمن بایستند.

به نظر من انتقال افراد مسلح به جنوب برای دفاع از آن، راه‌حلی برای مشکل جنوب و مشکل لبنان خواهد بود.

شهروندان در صورتی به حکومت خود افتخار می‌کنند و از آن فرمان‌پذیری دارند که آن حکومت عدالت را برقرار کند و رسالت داشته باشد. وقتی حکومتی عدالت را اجرا نکند، بی‌ارزش و بی‌اعتبار می‌شود، امّا وقتی مردم احساس کنند حکومت در برابر دشمن آنان می‌ایستد، روحی? آنان تقویت می‌شود و خودشان نیز در کنار حکومت به دفاع می‌پردازند.

سؤال بعد، در مورد نقش لبنان در عرص? پهناور جهان عرب و در عرص? گفت وگوهای مسیحی - اسلامی و گفت وگوهای عربی - اروپایی بود.

امام صدر گفت: لبنان از زمان استقلال و حتی پیش‌تر، از این امتیازات و این رسالت به طور ارگانیک برخوردار بود. اگر فعالیت شخصیت‌های برجست? لبنان را حتی پیش از سال 1948 و در مناطق گوناگون و همچنین در کشورهایی که لبنانی‌ها به آن مهاجرت کرده‌اند و در خلیج فارس و اروپا مشاهده کنیم، در خواهیم ‌یافت که لبنان این نقش را در داخل کشور، در گفت‌وگوهای اسلامی - مسیحی ایفا می‌کرد. این گفت‌وگوها پیش از آنکه در انجمن علیای واتیکان آغاز شود، در لبنان به همت بنیاد هم‌اندیشی لبنان آغاز شده بوده.

نقش عربی لبنان به‌روشنی در میان اقلیت‌های لبنانی خارج از کشور مشاهده می‌شود؛ همچنان که اخیراً نیز در سفر رئیس‌‌جمهور لبنان به سازمان ملل برای انتقال پیام جهان عرب و فلسطین مشاهده ‌شد. لبنان در زمین? گفت‌وگوهای عربی - اروپایی و اسلامی - مسیحی نیز روابط فعالی داشته است. ولی پس از تحولات خاورمیانه و پس از آنکه هر کشوری مسئولیت و نقشی بر عهده گرفت، دیگر ایفای این مسئولیت به شکل خودجوش ناممکن شد و ایفای کامل آن به برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی نیاز پیدا کرد.

امیدواریم تلاش ما در داخل لبنان در قالب هم?