صدای شلیک گلوله هوایی از کلت و مسلسل و تفنگ همراه بود.

برادران ارجمند،

زبان من از بیان سپاس قلبی‌ام در برابر عواطف صادقانه‌ای که اکنون بروز یافت، ناتوان است.خود را این‌گونه دلداری می‌دهم که این عواطف متوجه شخص من نیست بلکه متوجه ارزش‌هایی است که شما گمان می‌کنید من نماد آن‌ها هستم. امیدوارم من آن‌گونه باشم که شما گمانِ نیک می‌برید.

سخن گفتن در این مناسبت، که در دل و جان ما عزیز است، و در برابر شما حاضران و در این ماه مبارک، مایه افتخار من است. هم‌زمانیِ سالروز استقلال با ماه رمضان تصادف مبارکی است؛ رمضان ماه روزه‌داری و پایداری و خو گرفتن به سختی‌ها و ایستادن در برابر هر چیز وسوسه‌انگیز و ماه مبارزات قهرمانانه است.

از این هم‌زمانی این حقیقتِ مهم را درمی‌یابیم که استقلال را باید با پایداری و ایستادگی و با پایبندی به ارزش‌ها و برانگیختن اراده‌ها و پالایش دل‌ها و روشنگری عقل‌ها حفظ کرد.

استقلال موهبتی آسمانی است، آسمان اهل زمین را سست و تنبل نمی‌پسندد، بلکه آنان را نیرومند و دلیر می‌خواهد تا شایسته این موهبت و نعمت باشند که اگر چنین نباشند، در دنیا موجودیتی ندارند. انسان تنبل و بی‌نظم و سبک‌مغز و نادان در زیر آسمان جایی ندارد و وقتی دین می‌گوید که خداوند، زمین و آسمان را در شش روز آفرید یا وقتی ایمان می‌آوریم که حق و عدالت و اراده و دانش از صفات خداوند است، به این معناست که زمین و زندگی و انسان، بر پایه حق و زمان معین (اجل حتمی) آفریده‌شده‌اند و اگر انسان خط‌مشی معینی نداشته باشد، نمی‌تواند پیروز شود و اگر بخواهد با بی‌نظمی و نادانی زندگی کند، زندگی او با جهان هستی بیگانه است.

به نظر من امسال عید استقلال حال و هوای خاصی دارد و امیدواریم پیش از آنکه پشیمان شویم، این واقعیت را درک کنیم. بحث درباره استقلال به مقدمه‌ای کوتاه نیاز دارد.

فرق میان انسان و دیگر موجودات چیست؟ فرق آن‌ها در دو چیز است:

1. آزادی اراده که آن را استقلال یا اختیار می‌نامیم.

2. دانش یعنی رشد عقلی و فکری انسان که بر زندگی و اندیشه او بازتاب می‌یابد و از این راه است که زندگی تعالی پیدا می‌کند. تمدن نتیجه رشد علم است. انسان تنها موجودی است که می‌تواند بیاموزد و دانش خود را بر زندگی‌اش بازتاب دهد.

یکی از تفاوت‌ها اراده است. هیچ‌یک از موجودات اراده ندارند، یعنی وقتی با خیر و شر رو‌به‌رو می‌شوند،توانِ درکِ هر دو را ندارند ونمی‌توانند یکی از آن‌ها را با اراده کامل انتخاب کنند. تنها انسان است که می‌تواند پس از درک شر،خیر را انتخاب کند و این انتخاب تمرینی عقلی و قلبی است که قدرت اراده را در انسان تقویت می‌کند و او را انسانی متعالی می‌گرداند: انسانی که به آسمان و به خدا نزدیک می‌شود.

انسانی که از اراده خود دست می‌کشد، از سطح انسانیت فرومی‌آید و به مرتبه حیوانیت می‌رسد. برای نمونه چند مفهوم برای استقلال وجود دارد: استقلال در برابر استعمار نظامی، استقلال در برابر استعمار سیاسی و استقلال در برابر استعمار اقتصادی.