گام به گام با امام موسی صدر جلد 11

جلد: 11
صفحه: 396

را تربیت کنند و به آنان لباس [مناسب] بپوشانند و زندگی امن و سعادتمندی برایشان فراهم کنند و اگر فرزندانشان از نظر اخلاقی و اجتماعی و فرهنگی فاسد شدند و با اخلاق زشت و ناآراسته در خیابان‌ها پرسه زدند، چه کسی از این طبقه تأثیر می‌گیرد؟ مگر نه این است که فرزند من و فرزند شما؟ در این صورت چه کسی ستم می‌بیند؟ شما! این‌طور نیست؟
و به همین ترتیب، شما خود را از طبقه کارگران شایسته و طبقه مهندسان شایسته و طبقه وکیلان شایسته محروم کرده‌اید و بیماری و فساد و بدرفتاری و بی‌تربیتی و بی‌سوادی و افزون بر آن، کینه‌توزی و ناراحتی را رواج داده‌اید، زیرا اگر شما جامعه را نادیده بگیرید و زندگی خوش و رو به راه و بی‌دغدغه‌‌ای برای خود فراهم کنید، وقتی فرد تهی‌دست به شما نگاه می‌کند و می‌بیند شما به همه وسایل آسایش دسترسی دارید و او چیزی برای درمان بیمار خود یا نجات کودک خود از چنگال بیماری ندارد و خود را در برابر مرگ می‌یابد و نمی‌تواند چاره‌ای بیندیشد و در عین حال می‌بیند جنابِ بنده! چند هزار فرانک برای سگ خود یا برای کفش خود یا برای چیزهای تجملاتی در زندگی خود هزینه می‌کنم، آیا این فرد تهی‌دست از شما کینه به دل نمی‌گیرد؟ چه کسی از این کینه‌توزی آسیب می‌بیند؟
شکی نیست که او فردی تهی‌دست است. من نمی‌گویم راه کمک کردن و انفاق به او تنها از راه صدقه دادن است. نه! باید به شیوه‌ای شرافتمندانه و محترمانه باشد. بنابراین، ما امروز پس از بررسی این مفاهیم اجتماعی می‌توانیم آیه مورد بحث را به‌گونه‌ای جدید تفسیر کنیم.
« ﴿ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَیْر یُوَفَّ إِلَیْکُمْ وَأَنْتُمْ لاَ تُظْلَمُونَ » یعنی شما هستید که سود می‌برید. « ﴿ وَأَنْتُمْ لاَ تُظْلَمُونَ » این‌طور نیست؟ همچنان‌که در آیه‌ای دیگر آمده است: « ﴿ وَأَنْفِقُوا فِی سَبِیلِ‌اللهِ وَلاَ تُلْقُوا بِأَیْدِیکُمْ إِلَی التَّهْلُکَةِ .»[456] این آیه نیز به همان معناست و می‌گوید در راه خدا انفاق کن. اگر انفاق نکنی و تهی‌دستان را نادیده بگیری و اگر از کمک کردن به تهی‌دستان خودداری کنی، خود را به هلاکت انداخته‌ای و تو هستی که زیان می‌کنی.
بنابراین، به بحثمان بازمی‌گردیم و می‌گوییم ما در هر عصر و زمانی می‌توانیم معانی جدیدی ا�� قرآنمان و از سخنان پروردگارمان و از احکام دینمان بفهمیم، البته با حفظ اصالت و چارچوب غیبی و اصول دینی آن. ما می‌توانیم در هر عصری و با هر پیشرفتی، از قرآن بهره ببریم، زیرا پیشرفت جز ساخته دست ما نیست و از این رو، باید آگاهی فکری و فرهنگی ما در سطح آگاهی فنی و صنعتی ما باشد تا بتوانیم دین و دنیا را با یکدیگر سازگار کنیم. [ناقص به علت قطع شدن ضبط صدا]

[456]. «در راه انفاق کنید و خویشتن را به دست خویش به هلاکت میندازید.» (بقره، 195)