اسلامی نیست. در خصوص کاری که بتوان آن را با سعی و تلاش انسانی انجام داد، جایی برای دعا کردن وجود ندارد و در خصوص کاری که انسان از انجام دادن آن درمانده می‌شود و همه تلاش خود را به کار می‌گیرد، ولی به نتیجه نمی‌رسد، دعا کردن بجاست.
بنابراین، دعا اگر بجا باشد، در شب قدر مستجاب خواهد شد و جای آن اضطرار یا مقارنت دعا با عمل است.
ولی مفهوم بهتر از این دو مفهوم، که تصور می‌کنم مراد از شب قدر همان باشد، معنایی است که با روزه مرتبط است. زیرا همان‌طور که می‌دانیم، روزه اراده انسان را از غل و زنجیر نیاز‌های مادی رها می‌کند، البته به شرطی که از روزه فرار نکنیم و خود را در معرض گرسنگی و تشنگی و سختی و کسالت و ناراحتی عصبی که موقع روزه گرفتن به انسان دست می‌دهد، قرار دهیم. بعضی از مردم، با خواب زیاد و عوض کردن ساعات روز و شب خود، از روزه فرار می‌کنند. اما کسی که از روزه فرار نمی‌کند و کارهای روزمره خود را انجام می‌‌دهد، در معرض سختی و تشنگی و گرسنگی قرار می‌گیرد و در نتیجه، اراده‌اش از مادیات آزاد می‌شود.
از آثار دیگر روزه این است که احساسات انسان را پرورش می‌دهد، زیرا گرسنگی و تشنگی، او را به یاد کسانی می‌اندازد که گرسنه و تشنه‌اند. علاوه بر این، روزه عقل را جلا می‌دهد و قدرت تفکر را نیز افزایش می‌دهد. شاید معنای شب قدر در قرآن همین معنای سوم باشد.
روی هم رفته، آزادی اراده و لطافت احساسات و رشد عقل، سه عنصر کلیدی در تعیین سرنوشت به شمار می‌روند و اگر انسان اراده‌ای قوی و فکری باز داشته باشد و از عواطف انسانی در برابر جامعه برخوردار باشد، خواهد توانست برنامه‌ای موفقیت‌آمیز برای آینده خود طرح‌ریزی کند.
بنابراین، شب قدر شب تعیین سرنوشت است و چه بسا انسان در نتیجه روزه بتواند آینده خود را رقم بزند. بر این معنا در سوره شمس تأکید شده است: « ﴿ وََنَفْس وَمَا سَوَّاهَا * فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا * قَدْ أَفْلَحَ مَن زَکَّاهَا ﴾ .»[399] هر کس نفس خود را تزکیه کند، رستگار می‌شود و سعادتمندی آینده انسان در گرو تزکیه نفس است و همان‌طور که می‌دانیم، روزه‌داری هم نوعی تزکیه نفس به شمار می‌رود. این همان معنای سوم و نزدیک‌ترین معانی به حقیقت شب قدر و مفهوم استمرار آن در میان امت اسلامی است.
از خداوند می‌خواهیم که توفیق دهد تا از این شب بهره‌مند شویم و بتوانیم از آن، از روزه‌داری‌ها، از تقویت اراده، از تلطیف احساسات و از رشد عقل خود، در درست فکر کردن و ترسیم مسیر صحیح آینده و در نتیجه، در تعیین سرنوشت خودمان و سرنوشت امت اسلامی خود استفاده کنیم. نعم المولی و نعم الوکیل. والسلام علیکم ورحمة‌الله وبرکاته.