موضوع: سخنرانی ـ در پاسداشت آزادی

مکان و تاریخ: زراریه

مناسبت: هفتمین روز درگذشت روزنامه‌نگار، کامل مروه

منبع: روزنامه الحیاة، 31/5/1966؛ مجله العرفان، جلد 1 و 2، سال 1966

این سخنرانی در کتاب ادیان در خدمت انسان تحت همین عنوان درج شده است.

متن

‌ابوجمیل، خدایت‌ بیامرزد که‌ در وفاتت، همچون‌ دوران‌ حیاتت، سترگ‌ و برجسته‌ بودی. از میان‌ ما رفتی‌ در حالی ‌که‌ در عرصه‌ مطبوعات‌ فعال‌ بودی‌ و در محراب‌ مطبوعات‌ به‌ خونِ‌ خود درغلتیدی.

برادران، مطبوعات‌ محرابی‌ است‌ برای‌ پرستش‌ خدا و خدمت‌ به‌ انسان‌ها و اگر از عهده‌ وظایف‌ خود بر نیاید، دامگهِ‌ شیطان‌ و مایه‌ تخریبِ‌ انسانیت‌ خواهد بود. این‌ عرصه‌ از مهم‌ترین‌ و حساس‌ترین‌ میدان‌های‌ جهاد است، زیرا افکار عمومی‌ را شکل‌ می‌دهد؛ فرهنگ‌آفرین‌ است؛ خوراک‌ روح‌ را فراهم‌ می‌آورد؛ مراحل‌ جدید تکامل‌ معنوی‌ را پی می‌نهد؛ عواطف‌ مردم‌ را پیراسته‌ می‌گرداند و آنان را به‌ نیکی‌ و راستی‌ رهنمون‌ می‌شود. مطبوعات با نظارت‌ بر جامعه‌ و ارکانِ‌ آن، و با جهت‌دهی‌ به‌ دولت‌ و حاکمیت‌ و نهادها، و با مشارکت‌ در ساماندهی‌ اقتصاد و سیاست، و کوشش‌ در تصحیح‌ امور جامعه، در حقیقت، به‌ جامعه بشری‌ و محیط‌ انسانی‌ نظم‌ می‌بخشد و به ‌این ‌ترتیب، خدمتگزار جامعه و فرد و انسانیت، و نتیجتاً‌، از ارکان‌ کرامت‌ بخشیدن‌ به‌ انسان‌ و حفظ‌ این‌ کرامت‌ است.

در این‌ مجال‌ بنا ندارم‌ که‌ مدح‌ فرهنگ‌ بگویم، آن هم‌ نزد اهل فرهنگ‌ و در سرزمین‌ فرهنگ‌ با مردمانی‌ فرهنگی، بلکه‌ می‌خواهم‌ نکته‌ مهمی‌ را درباره‌ حساسیت‌ جایگاه‌ مطبوعات، به‌ خود و برادرانم‌ یادآور شوم.

روزنامه‌نگار‌ می‌تواند جامعه‌ای‌ صالح‌ بیافریند. چون‌ آن‌گاه‌ که‌ مقاله‌ای‌ منتشر می‌کند یا تحلیلی‌ می‌نویسد یا تصویری‌ را به‌ چاپ‌ می‌سپارد یا عنوانی‌ را برجسته‌ می‌کند یا به‌ تفسیر رویدادی‌ می‌پردازد، در حقیقت، در پی‌ جهت‌ دادن‌ به‌ فرد و جامعه‌ است، و می‌تواند پدری‌ راهنما و دلسوز و مخلص و هدایتگری‌ فرزانه‌ باشد، همچنان‌که‌ می‌تواند خیانت‌کار یا گمراه‌کننده‌ یا تحریفگرِ‌ حقایق‌ و اندیشه‌ها باشد.

برادران، مطبوعات‌ از مهم‌ترین‌ میدان‌های‌ جهادی‌ و از برجسته‌ترین‌ عواملِ‌ تکوینِ‌ انسانِ‌ مدنی‌ است. این‌ جایگاهِ‌ والا وظایفی‌ در قبال‌ جامعه بر عهده‌ اصحاب‌ مطبوعات‌ می‌گذارد، همان‌طور که‌ وظایفی‌ در قبال‌ اینان‌ بر عهده‌ جامعه‌ می‌نهد. وظیفه‌ اینان‌ در قبال‌ جامعه‌ جهت‌دهی و روشنگری‌ و خیرخواهی‌ مخلصانه‌ و بی‌شایبه‌ است. حق‌ آنان‌ بر جامعه‌ نیز همان‌ برخورداری‌ از آزادی و پشتیبانی‌ و تأمین‌ امکاناتی‌ است‌ که‌ او را از فساد و انحراف‌ مصون‌ بدارد.

برادران، آزادی‌ برترین‌ ساز و کار برای بسیج کردن‌ همه‌ توانایی‌ها و ظرفیت‌های‌ انسانی‌ است. هیچ‌کس‌ نمی‌تواند در جامعه‌ محروم‌ از آزادی‌ خدمت‌ کند، توانایی‌هایش‌ را پویا و موهبت‌های‌ الهی‌ را بالنده‌