این گفتار با همین عنوان در کتاب حدیث سحرگاهان درج شده است.
﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴾
﴿ قَد جاءَکُم مِنَ اللهِ نُورٌ وَ کِتابٌ مُبِینٌ ﴾ .
از جانب خدا نوری و کتابی صریح و آشکار بر شما نازل شده است.
﴿ یَهدِی بِهِ اللهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ وَ یُخرِجُهُم مِنَ الظُّلُماتِ إِلَی النُّورِ بِإِذنِهِ وَ یَهدِیهِم إِلی صِراط مُستَقِیم ﴾ .
تا خدا بدان هرکس را که در پی خشنودی اوست به راههای سلامت هدایت کند و به فرمان خود از تاریکی به روشناییشان ببرد و آنان را به راه راست هدایت کند.
(مائده، 16-15)
بررسی آیات قرآن تصویری از رسالت الهی در برابر انسان قرار میدهد. رسالتی که پیامبران بر دوش گرفتند، اوصافی دارد که با هر پیامبر و با هر رسالتی تکرار میشود. این صفات هدایت و نور و روشنگری و کتاب و حکمت و تزکیه است. چون این پیام را که به انسان داده شده با تصویر آفرینش و مراحل آن در آیات دیگر مقایسه میکنیم، به درک هدف رسالت و ارسال رسولان نزدیک میشویم.
این آیات را با یکدیگر میخوانیم : « ﴿ سَبِّحِ اسمَ رَبِّک الأَعلَی الَّذِی خَلَقَ فَسَوّی وَ الَّذِی قَدَّرَ فَهَدی ﴾ .»[96] میبینیم که آفرینش آغازی است برای مراحل تنظیم و تقدیر و هدایت و اینکه وجود به تمامی در مسیر آگاهانه حرکت میکند که با آفرینش و تنوع شروع میشود و برای هرچیزی حد و اندازهای میگذارد. این تکوین زمانی تکمیل میشود که هرچیزی نقش خود را میپذیرد و مسئولیتش را میشناسد. این هدایت شدن در همه موجودات همان چیزی است که بیهودگی را و پوچی را و ناچیز بودن را در خلقت رد میکند. قرآن کریم در آیات دیگر نیز لهو و لعب را قاطعانه در نظام آفرینش رد میکند. نقش وجودی موجودات در اصطلاح قرآنی، سجده و تسبیح و نماز نامیده شده است. دراینباره آیات بسیاری آمده است که برخی از آنها را میخوانیم :
« ﴿ أَلَم تَرَ أَنَّ اللهَ یَسجُدُ لَهُ مَن فِی السَّماواتِ وَ مَن فِی الأَرضِ وَ الشَّمسِ وَ القَمَرُ وَ النُّجُومُ وَ الجِبالُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ کَثِیرٌ مِنَ النّاسِ وَ کَثِیرٌ حَقَّ عَلَیهِ العَذابُ ﴾ »[97] و این آیه : «﴿ سَبَّحَ للهِ ما فِی السَّمواتِ وَ الاَرضِ وَ هُوَ العَزیزُ الحَکیمُ﴾»[98] و این آیه : «﴿أَلَم تَرَ أَنَّ اللهَ یُسَبِّحُ لَهُ مَن فی السَّمواتِ وَ الأَرضِ و الطَّیرُ صافّات کُلُّ قَد عَلِمَ صَلَاتَهُ و تَسبیحَهُ و اللهُ علیمٌ بما یَفعلَونَ. ﴾»[99] این تصویر دلنشینی است که قرآن
[96]. «نام پروردگار بزرگ خویش را به پاکی یاد کن. آنکه آفرید و درستاندام آفرید و آنکه اندازه معین کرد، سپس راه نمود.» (أعلی، 1-3)
[97]. «آیا ندیدهای که هرکس در آسمانها و هرکس که در زمین است و آفتاب و ماه و ستارگان و کوهها و درختان و جنبندگان و بسیاری از مردم خدا را سجده میکنند؟ و بر بسیاری عذاب محقق شده» (حج، 18)
[98]. «خداوند را تسبیح میگویند هرچه در آسمانها و زمین است و او پیروزمند و حکیم است.» (حدید، 1)
[99]. «آیا ندیدهای که هرچه در آسمانها و زمین است و نیز مرغانی که در پروازند، تسبیحگوی خدا هستند؟ همه نماز و تسبیح او را میدانند و خدا به هر کاری که میکنند، آگاه است.» (نور، 41)