گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 9
صفحه: 119

در سال 1943میلادی، لبنان ظاهراً با رژیم دموکراتیک پارلمانی مذهبی مستقل شد، اما مراکز اصلی قدرت در دست مارونی‌ها قرار گرفت. در جنوب لبنان، منطقه جبل‌عامل تاریخ درخشانی دارد. یک ربع از علمای بزرگ شیعه از جنوب لبنان برخاسته‌اند. اما 700 سال استعمار ترکیه و بعد فرانسه، این‌ها را از پای درآورده بود. در دوران تسلط ترک‌ها، مسیحیان چون اهل ذمه بودند، به جنگ نمی‌رفتند. اما از طریق مترجمین و مشاورین دول عربی، که عموماً مارونی‌ها بودند، از قدرت سیاسی برخوردار بودند. شیعیان، چون مسلمان بودند، در جنگ شرکت می‌کردند. اما چون شیعه بودند و مورد نفرت ترک‌ها، در هیچ‌یک از مقامات دولتی راه نداشتند و فاقد قدرت سیاسی بودند. عثمانی‌ها قیام کردند و جوانان شیعه را به یمن ‌فرستادند. جریمه نرفتن به جنگ 75 دینار طلا بود. شیعیانی که حاضر به شرکت در جنگ نبودند، مجبور شدند زمین‌های خود را بفروشند. خریدار اصلی این زمین‌ها یا مسیحیان بیروت بودند یا فئودال‌ها. در غیر این صورت، دولت عثمانی زمین‌ها را مصادره می‌کرد. عمال عثمانی کتابخانه‌های شیعه را در جنوب آتش زدند. در شرق، در بعلبک و هرمل، اگر‌چه شیعه بودند، قبیلگی و عشیرگی مردم را می‌سوزانید. سنی‌ها بیشتر در بنادر طرابلس، بیروت و صیدا متمرکز بودند و وضع بهتری داشتند.

طی این دوران آیا شیعیان عکس العملی از خود نشان نمی دادند؟

چرا، در جنوب مقاومت بسیاری شده است. آخرین آن‌ها مقاومت روحانیون در زمان فرانسه در سال‌های 1927-1923 میلادی بود که به آتش زدن منزل مرحوم شرف‌الدین منتهی شد. اجداد خود من سید صدرالدین و پدرش سید صالح از جمله مبارزان بودند، که بعد از کشته شدن فرزندانشان به طرف عراق آواره می‌شوند. این مبارزات عموماً به دست مراجع و روحانیون بوده است. در بعلبک جنگ‌های عشایر آل صقر با خانواده دندش معروف است. در ابتدای تشکیل دولت جدید لبنان، رژیم فرقه‌ای برای حفظ عدالت و تقسیم دولت بین مذاهب مختلف که با شرایط مختلف زندگی می‌کردند، مشاغل را تقسیم کردند و رنگ عدالت بدان دادند. این کار به علت تفاوت در پیشرفت‌های ظاهری طوایف( فرقه‌ها) بود. اما این عدالت حقیقتی نداشت جز در ظاهر: رئیس‌جمهور مارونی، رئیس دولت سنی و رئیس مجلس شیعه تعیین شد.

در تشکیلات دولتی شیعه‌ها همیشه مظلوم بودند و نظام فقط برای حفظ امتیازات مارونی بود. اما افکار عمومی رشد می‌کند، جهان تغییر می‌کند، جنبش فلسطین اثر می‌گذارد. لذا مردم دیگر حاضر به قبول این تبلیغات نبودند. مارونی‌ها با قدرت ارتش و با زور امتیازات را حفظ می‌کردند. علاوه بر آن، توجیه فلسفی و فرهنگی هم می‌کردند. کتب زیادی در این زمینه‌ها نوشته شد که همه در جهت توجیه وضع موجود هستند.

تأثیر مقاومت فلسطین در حرکت لبنان چه بوده است؟

پیدایش مقاومت فلسطین در سال 67 میلادی در لبنان، با دو پدیده روبه‌رو شد: اول، پیش‌بینی برخورد منفی دولت؛ دوم، وجود مسلمان‌ها. فلسطینی‌ها برای داشتن ریشه‌های توده‌ای شروع به کار کردند؛ کار بین مسلمان‌ها از سنی و شیعه. تا اینکه مارونی‌ها دیدند معادله قدرت بر هم خورده