بیرون رفت و من احساس کردم که بر ادام? جنگ اصرار دارد. به او گفتم: روی کمک ما حساب نکنید. ما نمی‌توانیم در راهی که پیش از این، هم ما و هم شما آن را راه توطئه‌گران می‌دانستیم، با شما همراهی کنیم.

فردای آن روز، یاسر عرفات را فراخواندم و با او و شماری از برادران دیگر ملاقاتی داشتم. مدتی طولانی مذاکره کردیم و بسیاری از آنچه را در دیدار با کمال جنبلاط مطرح شده بود، بازگو کردم. مطالبی را که در آن جلسه گفته بودم، برای آن‌ها شرح دادم و دربار? خطرهای ناشی از به کارگیری راه‌حل نظامی صحبت کردم که جنبلاط طرف‌دار آن است.

در اینجا باید بگویم که استفاده از روش نظامی آن هم در کشوری مانند لبنان، بی‌فایده است. راه‌حل نظامی و درگیری میان دو گروه، نتیجه‌ای ندارد. روش نظامی برای حل مشکل، به معنای از بین ‌بردن کامل آن مسئله است و این کار در کشوری مانند لبنان غیرممکن است، زیرا موضوع فقط به نیرو و قدرت ارتباط ندارد، بلکه به وجود عوامل دیگری هم وابسته است که در حال حاضر در لبنان موجود نیست.

البته من اکنون درصدد بحث دربار? فلسف? این موضوع نیستم، امّا به‌طور خلاصه می‌خواهم بگویم که استفاده از روش نظامی به این معناست و این روش در لبنان بی‌نتیجه است، زیرا عامل قدرت، تنها عنصر تأثیرگذار در مسئله نیست و عوامل و شرایط دیگری هم مؤثر است که باید وجود داشته باشد و در اوضاع کنونی وجود ندارد. امّا اگر از روش نظامی برای سرکوب و ایجاد ترس در عرص? لبنان استفاده شود، باید بگویم که اگر هم موفق شود، باز مشکلات بسیار بزرگی ایجاد می‌کند و اگر قایل به وجود توطئه‌ای باشیم و به کارگیری روش نظامی هم محقق شود، تازه بخش دیگری از اهداف توطئه‌گران را محقق می‌کند.

اگر روش نظامی به کار گرفته شود، از نخستین پیامدهای آن، ایجاد مشکلی جدید در لبنان و در منطقه است. مشکلی که اکنون نمی‌توانیم نامی برای آن بیابیم. مشکل ملت، مشکل دین، مشکل لبنان، مشکل بخشی از لبنان… در حال حاضر پیدا کردن نام برای این مشکل دشوار است، امّا آنچه می‌توان هم‌اکنون بدون شک و تردید اعلام کرد این است که در صورت به کارگیری راه‌حل نظامی مورد نظر، مشکل بزرگ و خطرناکی پدید خواهد آمد که ما و منطقه و کل جهان را به خود مشغول خواهد کرد. آن مشکل ماهیت ویژه‌ای دارد. آن مشکل، مشکل سرکوب‌شدگان و آسیب‌دیدگان است و جهانیان همواره با آسیب‌دیدگان همدردی می‌کنند و این نخستین نتیج? راه‌حل نظامی خواهد بود. امّا نتیج? دیگر آن است که جهانیان به منظور یافتن راه‌حلی برای این مشکل تلاش می‌کنند، زیرا چنان‌که شاهدیم، جامع? جهانی معمولاً برای مشکلات موجود در جهان و به‌ویژه مشکلات بزرگ، دست به ‌کار می‌شود. بدین‌ترتیب، جهان برای حل مشکل آسیب‌دیدگان به پا می‌خیزد. به نظر شما راه‌حلی که ارائه می‌شود، چه خواهد بود؟!

هم? ما می‌توانیم تصور کنیم که راه‌حل مذکور چیزی جز تجزی? لبنان نخواهد بود، امّا این تجزیه به معنای تقسیم خشونت و سرکوب و ناآرامی است. تجزی? در