امامی در کلیسا و در محراب نماز و موعظه ایستاده است.
این مناجات انسان با خودش،
مناجات انسان با خداوند،
و موعظهای برخاسته از تعامل میان نیروهای او و نیروهای دیگران برای خیر رساندن به همۀ افراد بشر.
کلیسا خانهای از خانههای خداوند است،
پس مانعی ندارد که هر انسان مؤمن به خدا، خواه مسیحی و خواه مسلمان، در آن نماز بگزارد.
در گذشته این کار محال بود.
در گذشته حتی حرام بود که یک ارتودوکس به محراب کلیسای کاتولیک برود و بر کاتولیک نیز حرام بود که در کلیسای ارتودوکس نماز بگزارد.
حرام کردن، کار بشر است نه کار خدا.
با روی کار آمدن واتیکان دوم و پولس ششم، بسیاری از امور دگرگون شد و بسیاری از امور برای همراهی با پیشرفتهای تمدن معاصر و برای شناخت بیشتر خدا و انسان مطرح شد.
درِ همۀ خانههای خدا به روی همۀ مؤمنان باز است، مسجد باشد یا کلیسا.
و لبنان برای همه است.
لبنان، این نماد انسان، که هر انسانی در آن حس میکند که در وطن خویش است،
حتی آن که به خدا ایمان ندارد، تا زمانی که به دیگران احترام بگذارد، کسی متعرض او نمیشود.
در پاکستان، مسلمان مسلمان را میکشد و در ایرلند، مسیحی مسیحی را،
ولی در لبنان هر دو با محبت و برادری در کنار یکدیگر زندگی میکنند و از این راه، اندیشههایی نو، برای انسان نو، در عصر نو شکوفا میشود.
همه به برکت لبنان بودنِ لبنان پی بردهاند.
لبنان همه را در دامن خود پرورانده و گرد هم جمع کرده و وحدت بخشده است.
لبنان آنها را ملتی یکپارچه در میان ملتها و امتی یکپارچه در میان امتها قرار داده است.
زیر سایۀ درخت سدر و بر فراز تپههای جاوید، ناقوسها به صدا در میآید و صدای آن با بانگ اذان درمیآمیزد تا خداوند را ستایش کند و لبنان را استوار سازد.
در لبنان امامی به کلیسا رفته است!
در لبنان وقتی میگویی «امام»، مردم میفهمند مقصود علامه سید موسی صدر، رئیس مجلس اعلای شیعیان، است؛ درست مثل آنچه در گذشته میگفتند: «لا فَتی اِلّا علی لا سَیفَ اِلّا ذوالفَقار.» [که علی بن ابیطالب را به ذهن متباور میساخت]
وقتی میگویی امامی به کلیسا رفته است، خواننده یا شنونده درمییابد که این کلیسا در لبنان است، زیرا لبنان تنها کشور دنیاست که به عرصۀ همزیستی زلال و خالصانۀ دینی میان همۀ ادیان، مشهور و متمایز است. کشیشان کلیسای کبوشیین کار خوبی کردند که از سید موسی صدر دعوت کردند تا مراسم موعظۀ روزه را در محراب کلیسایشان افتتاح کند و با این کار دری بزرگ به روی گفتوگو میان ادیان گشودند.