از آنِ رسالت الهی است.
14/4/1966
[الحیاة]
امام صدر در مراسم جشنی که در حسینیه بعلبک به مناسبت عید غدیر برگزار شده بود، سخنرانی کرد. این مراسم به دعوت شیخ سلیمان الیحفوفی، مفتی بعلبک، برگزار شد. در این مراسم جناب آقای نجیب جمالالدین و جناب آقای رئیف خوری و شاعر سعید عقل سخنرانی کردند.
8/5/1966
[لسانالحال]
به مناسبت بیستمین سالگرد تأسیس نهاد هماندیشی لبنان، پنجشنبه گذشته اولین جلسه سلسله بحثهای «عدالت در اسلام و مسیحیت» به ریاست امام صدر برگزار شد. در این مراسم پدر روحانی، فرید جبو، استاد فلسفه اسلامی در دانشکده ادبیات دانشگاه لبنان، در باب عدالت الهی در مسیحیت و دکتر احمد مکی، رئیس دانشکده، درباره عدالت الهی در اسلام سخن گفتند. آنچه در پی میآید بخشی از سخنان امام صدر در افتتاحیه این جلسه است:
نهاد هماندیشی لبنان و سخنرانان محترم آن بحث کلامی را درباره عدالت الهی در قرن بیستم از نو آغاز کردند. بحث مذکور پیش از این تمام تواناییهای متکلمان و علاقهمندان به مسائل لاهوتی را صرف خود کرد. لیکن بحث ما امروز تفاوت کلی و اساسی با بحثهای اشاعره و معتزله و آرای لاهوتیان مسیحی در قرن چهارم و ششم دارد. سخنان ما در این سلسله از سخنرانیها مانند سابق بحثی تجریدی نیست، بلکه در صحبتهای ما، عدالت الهی همان نقطه تمرکز عدالت در زندگی معنوی و اجتماعی و سیاسی انسان است و در تمام ابعاد زندگی و کار انسان منعکس میشود.
از جهت دیگر، بحث ما درباره عدالت بحثی علمی و واقعبینانه است که از چارچوب بحثهای سنتی قبلی خارج و مبنای آن روش علمی در تحقیق و فهم دین است. بدون شک، برگزاری این سخنرانیها درباره اسلام و مسیحیت در یک مکان و همزمانی این بحثها ویژگی و گستردگی خاص و بیسابقهای به آن میبخشد.
البته، هدف بحث ما در این سخنرانیها بههیچوجه مقایسه بین ایندو دین نیست. ما میخواهیم نظریه این دو دین الهی را درباره عدالت واقعبینانه تشریح کنیم.
بررسی و تحقیق درباره ذات الهی و عدالت ذاتی نمیتواند ما را به نتیجه مفیدی برساند، بلکه «کُلُّ ما مَیَّزتُمُوهُ بِأَوهامِکُم فِی أَدَقِّ مَعانِیه فَهُوَ مَخلُوقٌ لَکُم مردودٌ إلَیکُم.» (هر چیزی را که با فکر و وهم خود در دقیقترین معانیاش تصور کنید، مخلوق و ساخته شماست و به شما باز میگردد.) هرچه ما با خیال خویش صورت میبندیم، زاییده ذهن ماست و نمیتواند چیزی را برای ما اثبات کند. منظور از عدالت الهی عدالت در خلقت و عدالت در پاداش و به عبارت مختصر، عدالت در اثر است. عدالتِ الهیِ متجلی در خلقت یعنی اعتقادات ما و باور ما به وجود نظم در هستی و اینکه همه اشیا در مکان خاص خویش قرار گرفتهاند، بدون اینکه ستم و هرجومرج و ملاحظهای در این نظام راه داشته باشد. وقتی میگوییم باور ما به نظم در هستی، مقصود این است که ادراک و شعور ما با این نظام هماهنگی