تفکر متمدن سهمی داشته باشد. این هدف برای ادای دین خویش به این سرزمین به منظور آبادانی و شکوفایی آن است. انسانیت با وجود واحدی میزید و اجزا و اعضای آن با یکدیگر تعامل دارند و از یکدیگر تأثیر میپذیرند. هراندازه فرهنگ و معرفت انسان ارتقا یابد، این حقیقت متجلی و بیشتر آشکار میشود.
تفکیک بین این اجزا بر خلاف قاعده و قانون الهی است، زیراکه خداوند این وجود را واحد آفریده است. همچنین، تجزیه این پیکره بر خلاف طبیعت و فطرت انسانی است که گرایش به این وحدت دارد و با مصلحت والایی که مبتنی بر آشنایی و همکاری و تعامل بین فرزندان خانواده بشری است، ناسازگار است.
تلاش برای تجزیه این پیکر واحد خطرناک است. خواه این تلاش به هرجایی منتسب باشد و به هر شکل و صورتی که تجلی یابد، ولو اینکه وابسته به مقدسترین اشیا، که دین و میهن است، باشد، تا چه رسد به اینکه با هوا و هوس همراه باشد و با اسم نژادپرستی و فرقهگرایی و اختلاف سطح فرهنگی بین مردم بروز و ظهور کند. ما این حقیقت را میپذیریم و به آن اعتقاد داریم که بین افراد مختلفِ بشریت تفاوت وجود دارد، اما میگوییم که این تفاوت باید به حرکت و شناخت بینجامد و سبب همکاری و تبادل دیدگاه و تکامل انسانی شود: یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاکُم مِّن ذَکَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاکُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا.[39]
آری، هر ملت و فرقه و طایفه و منطقهای ویژگیها و میراث و تجربیات خاص خود را دارد که با زمان و فرقه و منطقه دیگر متفاوت است. این ویژگیها باید برای سایر افراد بشری آشکار شود تا بتوانند از خوبیهای آن پند گیرند و از معنا و مفهوم آن تفکر دریابند و از موفقیت آن راه را بیاموزند. با این شیوه بشریت توانایی مییابد که در مسیر طبیعی خود به سوی کمال و رفاه و سعادت گام بردارد.
راه طبیعی رسیدن به این هدف بلند معرفی تجربه گروهی است که نقش فکری در جامعه و در تشریح باورهای خویش اصولی داشتهاند و صاحب ویژگیهای علمی بودهاند. پوشاندن این حقایق و ویژگیها موجب ترس و احتیاط میشود که به همراه آن دو عناصر دیگری نیز به وجود میآید و باعث میشود که روحیه همکاری و تعامل به دشمنی و بیاعتمادی تبدیل شود.
در این گفتار مختصر سعی خواهم کرد که تعریف جامعی از شیعه و اجتهاد و مرجعیت و مرجع عام و حج و کعبه ارائه کنم که بتوانیم تا اندازهای در تحقق هدف بلند این نهاد سهیم باشیم. این سخنرانی هدیهای به حاضران در جلسه و به منزله سپاس عملی در کنار سپاس معنوی است. من اطمینان دارم که سرزمین حاصلخیز این مزرعه نمونه که خداوند برای ما مهیا کرده است، یعنی لبنان، از جهات مختلف به ما کمک میکند که بتوانیم این مسئولیت خویش را ادا کنیم و بیش از پیش خواهیم دید که آرزوهای این نهاد تحقق یافته و جناب آقای میشل أسمر و همکارانشان از ثمرات کارها و تلاشهای خیر خود بهرهمند میگردند. امیدوارم که اینگونه بحثها ادامه یابد و موضوعات مختلفی که مربوط به همه گروهها و ملیتها و قومیتهای لبنانی است و اعضای این پیکره یعنی انسانیت را تشکیل میدهند، مطرح و برای همگان آشکار شود.
موضوع سخن ما «سفر مرجع شیعیان به مکه
[39]«ای مردم ما شما را از نری و مادهای بیافریدیم. و شما را جماعتها و قبیلهها کردیم تا یکدیگر را بشناسید.» (حجرات،13)