این گفتار با همین عنوان در کتاب برای زندگی درج شده است.

﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴾

﴿ إِنّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیلَـةِ الْقَدرِ ﴾ .

ما در شب قدرش نازل کردیم.

﴿ وَ ما أَدْراک ما لَیلَـةُ الْقَدْر ﴾ ؟

و تو چه دانی که شب قدر چیست؟

﴿ لَیلَـةُ الْقَدرِ خَیرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْر ﴾ .

شب قدر بهتر از هزار ماه است.

﴿ تَنَزَّلُ الْمَلائِکَـةَ وَ الرُّوحُ فِیها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ أَمْر ﴾ .

در آن شب فرشتگان و روح به فرمان پروردگارشان برای انجام دادن کارها نازل می‌شوند.

﴿ سَلامٌ هِی حَتّی مَطْلَعِ الْفَجْرِ ﴾ .

آن شب تا طلوع بامداد همه سلام و درود است.

سخن درباره تفسیر سوره قدر بود. بنابر ظاهر آیات قرآنی و روایات ائمه دراین‌باره به معنای شب قدر پرداختیم. سه تفسیر برای معنای شب قدر ذکر کردیم. اکنون در پرتو آنچه گفتیم، این سوره را مرور می‌کنیم.

« ﴿ إِنّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیلَةِ الْقَدرِ ﴾ .» گفته است : «أَنْزَلْناهُ» نه «نَزَّلناهُ». درباره تفاوت میان «إنزال» و «تنزیل» پیش از این گفتیم که «إنزال» نزول دفعی و «تنزیل» نزول تدریجی است. شبِ قدر شبی است که همه آموزه‌های دینی قرآن یک‌باره و به اجمال بر قلب حضرت محمّد(ص) نازل شد و او پیامبری شد که به شکلی مجمل از قرآن آگاه بود. او مکلف نبود که آیات قرآنی را برای مردم بخواند، مگر پس از امر خداوند. وقتی قائل به دو نوع نزول برای قرآن شدیم، این آیه را به صورت روشن‌تری درمی‌یابیم : « ﴿ إِنّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیلَـةِ الْقَدرِ ﴾ » یعنی همه قرآن یک‌باره در شب قدر نازل شد. اما مدت نزول تدریجی قرآن 23 سال است. این تنزیل قرآن است و پیامبر در این مرحله با قرآن به مردم بشارت می‌داد و آنان را دعوت می‌کرد و آیات را به آنان می‌رساند. کسانی که گفته‌اند قرآن یک‌باره نازل شده است، در تفسیر آیات به سختی افتاده‌اند؛ چگونه قرآن هم در مدت 23 سال نازل شده است و هم در یک شب؟ عده‌ای از این مفسران گفته‌اند که « ﴿ إِنّا أَنْزَلْناهُ ﴾ » یعنی ما نزول قرآن را در شب قدر آغاز کردیم، و برخی دیگر گفته‌اند که « ﴿ إِنّا أَنْزَلْناهُ ﴾ » یعنی ما نزول قرآن را در شب قدر به پایان رساندیم.

مسئله دیگری که در این آیه نظر را جلب می‌کند، استفاده از ضمیر در « ﴿ إِنّا أَنْزَلْناهُ ﴾ » است. خداوند نفرموده : «إِنّا أَنْزَلْناهُ القُرآنَ.» این مسئله نوعی تعظیم و بزرگداشت در زبان عربی است. وقتی می‌خواهیم کسی یا چیزی را بزرگ بداریم، می‌گوییم : حاضر شد، آمد، تشریف آورد، بی‌آنکه اسمی از او ببریم،