گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 10
صفحه: 333

سوره قدر (بخش دوم)

این گفتار با همین عنوان در کتاب برای زندگی درج شده است.

﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

﴿ إِنّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیلَةِ الْقَدرِ .

ما در شب قدرش نازل کردیم.

﴿ وَ ما أَدْراک ما لَیلَةُ الْقَدْر ؟

و تو چه دانی که شب قدر چیست؟

﴿ لَیلَـةُ الْقَدرِ خَیرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْر .

شب قدر بهتر از هزار ماه است.

﴿ تَنَزَّلُ الْمَلائِکَـةَ وَ الرُّوحُ فِیها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ أَمْر .

در آن شب فرشتگان و روح به فرمان پروردگارشان برای انجام دادن کارها نازل می‌شوند.

﴿ سَلامٌ هِی حَتّی مَطْلَعِ الْفَجْرِ .

آن شب تا طلوع بامداد همه سلام و درود است.

در جلسه گذشته درباره سوره قدر گفتیم که تفسیرِ آیاتِ نخستین این سوره وجوه متعددی دارد. وجهِ نخستِ این تفاسیر از روایات گوناگونی دریافت می‌شود که درباره شأن نزول آن وارد شده است. خلاصه آن چنین است که پیامبر از طریق الهام یا از طریق رؤیای صادقه مطمئن شد که پس از او بنی‌امیه نود سال حکومت می‌کنند و از منبر او بالا می‌روند. پیامبر از این مسئله سخت اندوهگین شد. سببِ حزنِ پیامبر رقابت سنتی میان بنی‌هاشم و بنی‌امیه نبود؛ حاشا که پیامبر این‌گونه باشد. پیامبر چیزی جز اسلام نداشت و به چیزی جز تقوا هم اهتمام نداشت. از این رو، ابولهب تنها کسی است که در قرآن از او به بدی یاد شده و از بنی‌امیه در قرآن ذکری نیامده است. بنابراین، پیامبر در بند نژادپرستی و افکار قبیله‌ای نبود. پس چرا از حکمرانی بنی‌امیه اندوهگین شد؟ زیرا می‌دانست که اینان از اسلام کینه به دل دارند و اسلام را جنبشی هاشمی تلقی می‌کنند و باور ندارند که اسلام رسالتی آسمانی است و همه تلاش خود را برای نابودی اسلام به کار خواهند برد. تاریخ نیز بالفعل نشان می‌دهد که بنی‌امیه از زمان معاویه و یا پیش از آن تا آخرین خلیفه عملاً برای نابودی اسلام سعی فراوان کردند؛ ازجمله برای ویران کردن کعبه و تصرف و تاراج مدینه و اهانت به نماز و مسجد و مباح کردن خون و ناموس مسلمانان و تبدیل خلافت به پادشاهی و ایجاد سپاه جیره‌خوار و غیر این‌ها تلاش کردند. پیامبر از حکومت بنی‌امیه اندوهگین و این سوره نازل شد. خداوند می‌فرماید که ما قرآن را در شب قدر، که در ماه رمضان است، نازل کردیم. شبِ قدر شبی با عظمت است و تو چه دانی که چه شبی است. شبِ قدر از هزار ماه بهتر است. مقصود از هزار ماه دوران حکومت بنی‌امیه است. این دوران تأثیر عمیقی بر تاریخ مسلمانان داشته است، اما