گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 10
صفحه: 327

سوره قدر (بخش اول)

این گفتار با همین عنوان در کتاب برای زندگی درج شده است.

﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

﴿ إِنّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیلَـةِ الْقَدرِ .

ما در شب قدرش نازل کردیم.

﴿ وَ ما أَدْراک ما لَیلَـةُ الْقَدْر ؟

و تو چه دانی که شب قدر چیست؟

﴿ لَیلَـةُ الْقَدرِ خَیرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْر .

شب قدر بهتر از هزار ماه است.

﴿ تَنَزَّلُ الْمَلائِکَـةَ وَ الرُّوحُ فِیها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ أَمْر .

در آن شب فرشتگان و روح به فرمان پروردگارشان برای انجام دادن کارها نازل می‌شوند.

﴿ سَلامٌ هِی حَتّی مَطْلَعِ الْفَجْرِ .

آن شب تا طلوع بامداد همه سلام و درود است.

این سوره نزولِ قرآن کریم و تأثیر آن را در تاریخ بشر و حیات آدمی در همه‌جا وصف می‌کند. مفسران درباره شأن نزول این سوره می‌گویند که پیامبر اکرم در خواب دید یا به او الهام شد که پس از وفاتش، خلافت در دستان بنی‌امیه می‌افتد. بنی‌امیه خلفایی هستند که پس از پیامبر و چهار خلیفه اول به حکومت رسیدند. اولین حاکم بنی‌امیه معاویه بود. مورخان می‌گویند که عثمان هم با این خانواده نسبت یا پیوند داشت. آنچه مهم است اینکه در ایام خلافت عثمان کارها به دست دامادش، مروان، بود و این مروان بن حَکَم بود که حکومت می‌کرد. از این رو، برخی مورخان آغاز حکومت بنی‌امیه را از خلافت عثمان می‌دانند. به هر روی، خواه حکومت بنی‌امیه از زمان خلافت عثمان آغاز شده باشد و خواه پس از آن، پیامبر احساس کرد که خلافت به دست بنی‌امیه خواهد افتاد. درباره جزئیات این رؤیا در تفاسیر اختلاف هست، اما در اصل موضوع اختلافی نیست. در تفاسیر شیعه و در تفسیر الدر المنثور سیوطی و در تفاسیری که اکنون در دسترس فِرَق مسلمانان است، این رؤیا وجود دارد؛ رسول خدا دریافت که بنی‌امیه بر سرزمین او حکومت می‌کنند و از منبرش بالا می‌روند، و از این مسئله بسیار ناراحت شد. سپس، این س وره نازل شد. چرا پیامبر از حکومت بنی‌امیه ناراحت شد؟ آیا سبب آن رقابتی نَسَبی بود که میان بنی‌امیه و بنی‌هاشم وجود داشت؟ طبیعتاً نه. زیراکه اسلام تعصب خانوادگی و قبیله‌ای و نژادی را از میان برده بود و مردم را چونان دندانه‌های شانه برابر می‌دانست؛ هیچ عربی بر عجم و هیچ سفیدی بر سیاه و سرخ برتری ندارد، مگر به تقوا. پیش از اسلام میان بنی‌امیه و بنی‌هاشم اختلاف شدیدی وجود داشت، اما پس از اسلام این اختلاف، خواه حق با بنی‌هاشم بود یا بنی‌امیه، نزد پیامبر به هیچ وجه محلی نداشت. او، پس از اسلام، بهشت را از آنِ کسی می‌دانست که از خدا اطاعت می‌کند و آتش