این گفتار با همین عنوان در کتاب حدیث سحرگاهان درج شده است.

﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴾

﴿وَالْعَصْرِ. ﴾

سوگند به این زمان.

﴿ إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِی خُسْر ﴾ .

که آدمی در خسران است.

﴿ إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ ﴾ .

مگر آن‌ها که ایمان آوردند و کارهای شایسته کردند و یکدیگر را به حق سفارش کردند و یکدیگر را به صبر سفارش کردند.

باید به یاد داشته باشیم که ما در برابر سخنان خدا هستیم؛ کسی که علم او دربردارنده هرچیزی است. این چیزی است که از ظاهر قرآن کریم و نص آن با توجه به زبان و اصطلاحات قرآنی و با توجه به اینکه قرآن کریم از معانی ظاهری واژه‌ها استفاده کرده و نیز، با یاری قراین و نشانه‌های متصل و منفصل که ثابت است، می‌فهمیم همه این‌ها مفهوم تفسیر صحیح را شکل می‌دهند. این معانی متعدد بر اساس پیشرفت تفکر انسان طی قرون و اعصار مصادیق بسیار تحول‌یافته‌ای داشته‌اند. بنابراین، قرآن کلام خداست و کتاب جاودانگی و کتابی فراگیر. معانی‌ای که از قرآن دریافت می‌شود، مختلف و متفاوت و متحول است. آدمی می‌تواند در پرتو تفکر و سطح فرهنگ و میزان تسلط و نیاز خود از قرآن کریم بهره ببرد.

اما بحث درباره سوره مبارک عصر است؛ سوره‌ای که اصحاب رسول اکرم(ص) هر وقت یکدیگر را می‌دیدند، به هنگام خداحافظی یا آغاز دیدار، برای یکدیگر آن را می‌خواندند. این سوره جایگاه والایی در ساختن انسان مسلمان و ایجاد جامعه اسلامی داشت. این سوره با کلمه «وَالعَصر» آغاز می‌شود. «وَالعَصر» سوگند است. در قرآن کریم موارد بسیاری چون این قسم می‌یابیم. سوگند به موجودات طبیعی، به اتفاقات و به اشیا. از نتایج این سوگند این است که هرآنچه قرآن کریم به آن قسم می‌خورد، جایگاه و شأن والایی می‌یابد و آن امر استحقاق می‌یابد که در موضع قسم قرار بگیرد. به‌طور کلی این شیوه و اسلوب شیوه‌ای فرهنگی و تربیتی است که دیدگاه و نظر قرآن را درباره همه موجودات مشخص می‌کند. قرآن درباره این موجودات می‌گوید که آن‌ها برای خدا سجده می‌کنند و برای خدا نماز می‌گزارند و خدا را تسبیح می‌گویند. بنابراین، قرآن کریم موجودات هستی را ساکن و ساکت نمی‌بیند، بلکه آن‌ها را فعال و سخنگو و متحرک می‌داند که نقش و رسالت خود را ایفا می‌کنند. در این آیه و امثال آن، افزون بر شأن قسم، همواره می‌بینیم که سوگند دلالتی دارد مرتبط با مضمون پس از قسم و آنچه این قسم بر آن تأکید می‌کند.

اما کلمه «عصر» مانند بسیاری از کلمات معانی متعددی دارد که غالباً مفهوم کلی و مشترکی این