این گفتار با همین عنوان در کتاب حدیث سحرگاهان درج شده است.

﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴾

﴿ وَیلٌ لِکُلِّ هُمَزَة لُمَزَة ﴾

وای بر هر غیبت‌کننده عیب‌جویی

﴿ الَّذِی جَمَعَ مالاً وَ عَدَّدَهُ ﴾ .

که مالی گرد کرد و حساب آن نگه داشت.

﴿ یَحسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخَلَدَهُ ﴾ .

می‌پندارد که دارایی‌اش جاویدانش گرداند.

﴿ کَلّا لَیُنبَذَنَّ فِی الحُطَمَـةِ ﴾ .

نه چنین است که او را در حطمه اندازد.

﴿ وَ ما أَدراک مَا الحُطَمَـةُ ﴾ .

و تو چه دانی که حطمه چیست.

﴿ نارُ اللهِ المُوقَدَةُ ﴾

آتش افروخته خداست

﴿ الَّتِی تَطَّلِعُ عَلَی الأَفئِدَةِ ﴾ .

که بر دل‌ها غلبه می‌یابد.

﴿ إنَّها عَلَیهِم مُؤصَدَةٌ ﴾

و از هر سو در میانشان گرفته است

﴿ فِی عَمَد مُمَدَّدَة ﴾ .

در شعله‌هایی برافراشته.

در آغاز بررسی معانی این سوره گران‌قدر باید در برخی نکات تأمل کنیم :

اولاً، این سوره بر اساس روایات تفسیری در حق اخنس بن شریق نازل شده است که از قریش بود. اما شأن نزول، گستره آیات را محدود نمی‌کند و به عمومیت آن لطمه نمی‌زند، بلکه شأن نزول اشاره‌ای است به مفهوم آیه. پس آیه و سوره شامل شأن نزول و غیر آن است و این قاعده‌ای است در هر زمان و مکانی. خاصه آنکه در این سوره کلمه «کل» آمده است : « ﴿ وَیلٌ لِکُلِّ هُمَزة لُمَزَة ﴾ ،» نه یک شخص. چه آنکه در پایان سوره هم می‌خوانیم : « ﴿ إِنَّها عَلَیهِم مُؤصَدَةٌ ﴾ .» معنای «علیهم» جمع است نه فرد. بنابراین، سوره برای همه است.

ثانیاً، ملاحظه می‌کنیم که در قرآن کریم خدا به دو بهشت و جزا بشارت و به دو عذاب هشدار می‌دهد. جزای اول، بهشت فوری و کوشش منتج در همین