گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 10
صفحه: 264

سوره ماعون (بخش دوم)

این گفتار با همین عنوان در کتاب حدیث سحرگاهان درج شده است.

﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

﴿ أَرَأَیتَ الَّذِی یکَذِّبُ بِالدِّینِ ؟

آیا آن را که روز جزا را دروغ می‌شمرد دیدی؟

﴿ فَذَلِکَ الَّذِی یدُعُّ الْیتِیمَ ،

او همان کسی است که یتیم را به اهانت می‌راند،

﴿ وَلَا یحُضُّ عَلَی طَعَامِ الْمِسْکِینِ .

و مردم را به طعام دادن به بینوا وانمی‌دارد.

﴿ فَوَیلٌ لِلْمُصَلِّینَ

پس وای بر آن نمازگزارانی که

﴿ الَّذِینَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ ،

در نماز خود سهل‌انگارند،

﴿الَّذِینَ هُمْ یرَاؤُنَ،

آنان که ریا می‌کنند،

﴿ وَیمْنَعُونَ الْمَاعُونَ .

و از دادن زکات دریغ می‌ورزند.

آیه « ﴿ أَرَأَیتَ الَّذِی یکَذِّبُ بِالدِّینِ » که سوره ماعون با آن آغاز می‌شود، تصویر جدیدی از کفر و تکذیب دین ترسیم می‌کند؛ تصویری که با آنچه پیش از این می‌شناختیم، متفاوت است. آنچه می‌دانیم این است که تکذیب‌کننده دین کسی است که پیامبر را انکار و تکذیب می‌کند و منکر اعتقاد و ایمان است. اما این آیه در برابر قرائت‌کننده و در برابر انسان تصویر دیگری از تکذیب دین و کفر قرار می‌دهد. این تصویر کسانی است که اساساً به واجبات و مسئولیت‌های انسانی خود بی‌اعتنایی می‌کنند. کسی که یتیم را می‌راند، یعنی کسی که با قهر و به زور یتیم را از حق خود محروم می‌کند و کسی که نه‌تنها خدمتی به یتیم نمی‌کند، بلکه با قهر و خشونت با او رفتار می‌کند؛ این سوره چنین انسانی را نیز تکذیب‌کننده دین می‌نامد.

در آیه سوم درباره آنان که تمایلی به خدمت به مسکین ندارند و دیگران را نیز به این امر تشویق نمی‌کنند و فقیر و مسکین را از طعام محروم می‌کنند، سخن می‌گوید. باید لمحه‌ای در برابر کلمه «طعام» یعنی غذای مسکین درنگ کنیم. اینجا «إطعام» (غذا دادن) مسکین نیامده، گویی که قرآن کریم می‌گوید مسکین مالک طعام است و غذا از آنِ اوست. بنابراین، به‌طور خلاصه آنان که یتیم را از حقش محروم می‌کنند و هیچ خدمتی به مسکین