این گفتار با همین عنوان در کتاب برای زندگی درج شده است.

﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴾

﴿ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللهِ وَالْفَتْحُ ﴾ ،

چون یاری خدا و پیروزی فراز آید،

﴿ وَرَأَیتَ النَّاسَ یدْخُلُونَ فِی دِینِ اللهِ أَفْوَاجًا ﴾ ،

‌و مردم را ببینی که فوج فوج به دین خدا درمی‌آیند،

﴿ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ کَانَ تَوَّابًا ﴾ .

پس به ستایش پروردگارت تسبیح‌گوی و از او آمرزش بخواه، که او توبه‌پذیر است.

« ﴿ إِذا جاءَ نَصرُ اللهِ وَ الفَتحُ ﴾ .» در این آیه «فتح» مشخصاً ذکر شده است. مفسران گفته‌اند که مراد از فتح فتحِ مکه است یا فتح مکه یکی از بارزترین مصادیق آن است.

چه‌بسا، شما داستان فتح مکه را شنیده باشید. پیامبر بنابر اسباب گوناگونی وارد مکه شد، ازجمله اینکه مکه عبادتگاه و زیارتگاه و قبله مسلمانان بود و نمی‌توانستند این سرزمین پربرکت را نادیده بگیرند و برای فتح آن نکوشند. اما چرا باید فتح می‌شد؟ آیا مسلمانان نمی‌توانستند به مکه بروند و بی‌خطر حج را به جای آورند، چنانکه برای همه عرب‌های پیش از اسلام حق به جای آوردن حج خانه خدا وجود داشت؟ پاسخ این پرسش منفی است، زیراکه اهل مکه، به‌ویژه قریشیان، نمی‌توانستند خونبهای خویشان مقتولشان را بستانند و انتقام بگیرند و از این مسئله دلگیر بودند. از همین رو، اجازه نمی‌دادند که حتی یک مسلمان به حج رود. اهل مکه آن‌چنان‌که به همه عرب‌ها اجازه می‌دادند، در برابر مسلمانان کوتاه نمی‌آمدند و نمی‌گذاشتند که آنان به مکه بیایند. پس باید حج مسلمان با زور به آنان تحمیل می‌شد، زیرا اهل قریش به حقوق آنان و دیگران تجاوز کردند و مانع ادای مناسک حج مردم شدند. کعبه و خانه‌های پیرامونش به ملکیت کسی درنمی‌آید، و اگر ملک کسی شود، چنان‌که می‌دانید، از آنِ سلطان مکه می‌شود. در حدیث آمده است که اگر خواستند کعبه را وسعت بخشند، می‌توانند مالکِ خانه‌های پیر امون کعبه شوند و آنان را از میان ببرند، زیرا کعبه نخستین خانه‌ای است که برای مکیان نهاده شده است. مکه و کعبه ملکِ هیچ‌کسی نمی‌شوند. اگر کسی از به جا آوردن حج منع شد، باید با زور حج را به جای آورد. نخستین سبب حمله پیامبر به مکه، عبادت مسلمانان و جلوگیری اهل مکه از به جای آوردن این واجب بود، واجبی که بنابر روایات از ارکان اسلام است. کعبه قلب و عَلَم اسلام است. در حدیث آمده است : «لا یَزالُ هذا الدِّینُ قائماً ما قامَتِ الکَعبَـةُ.»[266] (تا کعبه هست، این دین نیز برجاست.) پس نخستین سبب فتح مکه ادای این عبادت مهم بود.