این گفتار با همین عنوان در کتاب حدیث سحرگاهان درج شده است.

﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴾

﴿ سُبْحَانَ الَّذِی خَلَقَ الْأَزْوَاجَ کُلَّهَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ وَمِنْ أَنْفُسِهِمْ وَمِمَّا لَایعْلَمُونَ ﴾ .

منزه است آن خدایی که همه جفت‌ها را بیافرید، چه از آنچه زمین می‌رویاند و چه از نفس‌هایشان و چه آن چیزهایی که نمی‌شناسند.

(یس، 36)

این آیه اعجاب‌انگیز را بررسی می‌کنیم :

در قرآن کریم انسان به آیاتی برمی‌خورد که عقل را مدهوش می‌کند، چراکه واجد معانی و محتوایی است که از زمان جلوتر است. معنای این آیات را که ملاحظه می‌کنیم، تسبیح و تنزیه و ندیدن نقص در خالقی است که جفت‌ها را آفریده. طبیعی و مشهور است که بشر جفت‌جفت است : مذکر و مؤنث. حیوانات نیز این‌گونه‌اند. آدمی از گذشته می‌دانست که برخی از گیاهان هم جفت هستند. چنان‌که می‌دانستند نخل نر و ماده دارد و از گرده‌افشانی استفاده می‌کردند. اما درباره سایر گیاهان و باقی موجودات، کسی نمی‌دانست که جفت دارند. علم به مرحله امروزی آن نرسیده بود تا بدانیم هرچیزی و هر نوعی از انواع موجودات، خواه انسان و حیوان و خواه گیاه، همه گیاهان و حتی اجسام و موجودات غیر زنده و حتی هوا، بادها، صاعقه‌ها و انرژی‌های موجود در هستی، همگی، زوج هستند.

آیه جفت‌های موجود را این‌گونه شرح می‌دهد؛ در هرآنچه زمین می‌رویاند، جفت می‌یابیم. درباره نخل که معروف است. اما می‌دانیم که گیاهان دیگر مثل گل‌ها و میوه‌ها نیز نر و ماده دارند. در برخی از درختان نر و ماده جداست و در برخی گیاهان نر و ماده در یک گل جمع‌اند و لقاح صورت می‌گیرد و دانه به وجود می‌آید و سپس، به بذر یا میوه تبدیل می‌شود. بنابراین، در همه گیاهان جفت وجود دارد. جفت‌ها سبب بقای گیاه و جنس و نوع آن گیاه روی زمین هستند. پس خدا از هرآنچه زمین می‌رویاند، جفت بیافریده.

«مِن أَنفُسِهِم.» اگر مقصود از نفس آن‌طور که از ظاهر برمی‌آید، بشر باشد که امر روشن است.

« ﴿ وَ مِمّا لایعلَمُونَ ﴾ » یعنی از هرآنچه اصل آن یا زوج بودن آن را نمی‌دانند. از اینجا به آنچه علم درباره اتم بدان دست یافته، می‌رسیم. در هسته نیروهای مثبت و منفی وجود دارد و جفت شدن این نیروهای مثبت و منفی ماده را به وجود می‌آورد. در صاعقه‌ها و در نیروی برق و سایر موجودات که از اتم و از نیروها به وجود می‌آیند، این جفت شدن را می‌یابیم. در حقیقت، معنای جفت‌ها در مواد و نیروها فراتر از مفهوم نر و مادگی است. قرآن کریم نیز به کلمه مذکر و مؤنث بسنده نمی‌کند و از مفهوم و معنای جفت‌ها سخن می‌گوید. بنابراین، اگر بگوییم که جفت‌ها نر و ماده هستند، می‌توان گفت که جفت‌ها مثبت و منفی هم دارند. از اینجا به مسائل معنوی موجود در جهان و احساسات متقابل در بشر که فراتر از مذکر و مؤنث