﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴾

الم.

الف، لام، میم.

﴿ أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یتْرَکُوا أَنْ یقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا یفْتَنُونَ ﴾ ؟

آیا مردم پنداشته‌اند که چون بگویند : ایمان آوردیم، رها شوند و دیگر آزمایش نشوند؟

﴿ وَلَقَدْ فَتَنَّا الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَیعْلَمَنَّ اللهُ الَّذِینَ صَدَقُوا وَلَیعْلَمَنَّ الْکَاذِبِینَ ﴾ .

هر آینه مردمی را که پیش از آن‌ها بودند، آزمودیم تا خدا کسانی را که راست گفته‌اند، معلوم دارد و دروغ‌گویان را متمایز گرداند.

﴿ اَمْ حَسِبَ الَّذِینَ یعْمَلُونَ السَّیئَاتِ أَنْ یسْبِقُونَا سَاءَ مَا یحْکُمُونَ ﴾ .

آیا آنان که مرتکب گناه می‌شوند، پنداشته‌اند که از ما می‌گریزند؟ چه بد داوری می‌کنند.

﴿ مَنْ کَانَ یرْجُو لِقَاءَ اللهِ فَإِنَّ أَجَلَ اللهِ لَآت وَهُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ ﴾ .

هرکس به دیدار خدا امید می‌دارد، بداند که وعده خدا آمدنی است و او شنوا و داناست.

﴿ وَمَنْ جَاهَدَ فَإِنَّمَا یجَاهِدُ لِنَفْسِهِ إِنَّ اللهَ لَغَنِی عَنِ الْعَالَمِینَ ﴾ .

هرکه جهاد کند، به سود خود کرده است، زیرا خدا از همه جهانیان بی‌نیاز است.

(عنکبوت، 6-1)

در بخش پیشین درباره دو آیه نخست این سوره مبارک که به علت وجود کلمه «عنکبوت» در آن بدین نام خوانده می‌شود، سخن گفتیم؛ آیاتی که درباره آزمایش الهی است. همچنین، از ابتلا و امتحان و معانی این کلمات در قرآن کریم سخن به میان آمد. در ادامه به این آیه می‌رسیم که می‌فرماید : «﴿أَمْ حَسِبَ الَّذِینَ یعْمَلُونَ السَّیئَاتِ أَنْ یسْبِقُونَا سَاءَ مَا یحْکُمُونَ مَنْ کَانَ یرْجُو لِقَاءَ اللهِ فَإِنَّ أَجَلَ اللهِ لَآت وَهُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ وَمَنْ جَاهَدَ فَإِنَّمَا یجَاهِدُ لِنَفْسِهِ إِنَّ اللهَ لَغَنِی عَنِ الْعَالَمِینَ. ﴾» این آیات بر دو نکته مهم در زندگی انسان تأکید دارد :

اول، انسانی که می‌اندیشد اگر کسی مرتکب گناه می‌شود و به لذت‌ها و شهوت‌ها می‌پردازد، زندگی را غنیمت شمرده است و از ساعتی از زندگی خود بهره گرفته است. این اشتباه بزرگی است اگر کسی تصور کند علت اینکه خدا مردم را از پاره‌ای گناهان بازداشته به خودِ خدا بازمی‌گردد. حاشا که او چنین باشد. خدا از همه جهانیان بی‌نیاز است، چنان‌که آیه کریمه نیز می‌فرماید : « ﴿ إِنَّ اللهَ لَغَنِی عَنِ الْعَالَمِینَ ﴾ .»[147] اوامر و نواهی متوجه مردم، جملگی به مصلحت مردم است. کسی که گناه می‌کند، نباید تصور کند که فرصت را غنیمت شمرده و پیروز شده است و کسی که به لذت‌ها و شهوت‌ها و تمایلات خویش نپرداخته، نباید احساس کند که خویش را محروم کرده است. جلال‌الدین رومی، یکی از بزرگان اسلام، در مثنوی