این گفتار با همین عنوان در کتاب حدیث سحرگاهان درج شده است.

﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴾

﴿ وَمَا أَرْسَلْنَا قَبْلَکَ مِنَ الْمُرْسَلِینَ إِلَّا إِنَّهُمْ لَیأْکُلُونَ الطَّعَامَ وَیمْشُونَ فِی الْأَسْوَاقِ وَجَعَلْنَا بَعْضَکُمْ لِبَعْض فِتْنَة أَتَصْبِرُونَ وَکَانَ رَبُّکَ بَصِیرًا ﴾ .

پیش از تو پیامبرانی نفرستاده‌ایم جز آنکه طعام می‌خوردند و در بازارها راه می‌رفتند. و شما را وسیله آزمایش یکدیگر قرار دادیم. آیا صبر توانید کرد؟ و پروردگار تو بیناست.

﴿ وَقَالَ الَّذِینَ لَا یرْجُونَ لِقَاءَنَا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَینَا الْمَلَائِکَة أَوْ نَرَی رَبَّنَا لَقَدِ اسْتَکْبَرُوا فِی أَنْفُسِهِمْ وَعَتَوْا عُتُوًّا کَبِیرًا ﴾ .

کسانی که به دیدار ما امید ندارند، گفتند : چرا فرشتگان بر ما نازل نمی‌شوند؟ یا، چرا پروردگار خود را نمی‌بینیم؟ به راستی که خود را بزرگ شمردند و طغیان کردند، طغیانی بزرگ.

﴿ یوْمَ یرَوْنَ الْمَلَائِکَة لَا بُشْرَی یوْمَئِذ لِلْمُجْرِمِینَ وَیقُولُونَ حِجْرًا مَحْجُورًا ﴾ .

روزی که فرشتگان را ببینند، در آن روز مجرمان را هیچ مژده‌ای ندهند و به آن‌ها گویند : مژده بر شما حرام است.

﴿ وَقَدِمْنَا إِلَی مَا عَمِلُوا مِنْ عَمَل فَجَعَلْنَاهُ هَبَاءً مَنْثُورًا ﴾ .

و به اعمالی که کرده‌اند، پردازیم و همه را چون ذرات خاک بر باد دهیم.

(فرقان، 23-20)

مفهوم این آیات مبارکه یا بخشی از مفهوم آن‌ها به موضع انسان در برابر دعوت حق بازمی‌گردد.

در بخش‌های گذشته گفتیم که پیامبران نیز انسان بودند، غذا می‌خوردند و در بازارها راه می‌رفتند و چون آنان بشر بوده‌اند، برای مردم حجت شدند. کسی نمی‌تواند بگوید که اگر ما هم توانایی‌ها و امکانات و احوال انبیا را داشتیم، مؤمن می‌بودیم. پیامبران در زندگی معمولی خود مانند انسا‌ن‌های معمولی هستند. بنابراین، کسی حق ندارد عذر و بهانه بیاورد و این مسئله را دستاویز قرار دهد که پیامبر فوق بشر است، پس من نمی‌توانم وظایفم را انجام دهم و مسئولیت‌های خویش را برعهده بگیرم. پاره‌ای از مردم، کسانی که نمی‌خواهند عمل کنند، آنان که خود را بزرگ شمردند و طغیانی بزرگ کردند، اینان عذر و بهانه می‌آورند و خویش را فوق بشر می‌شمارند. می‌گویند : چرا فرشتگان بر ما نازل نمی‌شوند؟ آنان می‌خواهند پیامبران از گونه انسان‌ها نباشند، چراکه پیامبر را انسانی معمولی یافته‌اند. پس چگونه ممکن است از پیامبر تبعیت و پیروی کنند، در حالی که او انسانی معمولی است؟ برخی دیگر از مردم می‌خواهند خدا را ببینند. این بهانه‌ها و دلایل مطرود است، چراکه از دعوت باید پیروی کرد و پیامبر وسیله ابلاغ دعوت است و انسان بودن او تأکید بر مسئولیت انسان است. اما اگر