این گفتار با همین عنوان در کتاب حدیث سحرگاهان درج شده است.
﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴾
﴿ قَد أَفلَحَ المُؤمِنُونَ ﴾ .
به تحقیق رستگار شدند مؤمنان.
(مؤمنون، 1)
در دهه آخر ماه مبارک رمضان یعنی زمان نتیجهگیری به سر میبریم. به اعتقاد ما باید پیش از هرچیز خود را محاسبه کنیم که از ماه رمضان، این فرصت الهی که جسممان را قوی و ذهنهایمان را روشن میکند و احساسات و قلبهای ما را صیقل میدهد، چه توشهای برگرفتهایم. از خدا میخواهیم از کسانی باشیم که از این ماه بهره میبرند و ازجمله آنان نباشیم که پیامبر دربارهشان فرمود : «فَأِنّ الشَّقیَّ مَن حُرِم غُفرانَ اللّه فی هذا الشَّهرِ العَظیمِ»[142](بدبخت کسی است که در این ماه بزرگ از غفران الهی محروم بماند.) برای آنکه بتوانیم بهرهمان از ماه مبارک رمضان و میزان این فایده را درک کنیم، امشب این آیات را چون آیینه صافی در برابر خویش قرار میدهیم. آیینهای که مفهوم مؤمن را تبیین میکند. آیا به این درجه رسیدهایم؟ یا در راه رسیدن به آن هستیم؟ پاسخ اینجاست که آیا از بهرهمندان این ماه هستیم یا از محرومان از فایدههای آن؟
سوره میفرماید : « ﴿ قَد أَفلَحَ المُؤمِنُونَ ﴾ .» مهم آن است که مؤمن پیروز است. اما مؤمن چه کسی است؟ در درجه اول : « ﴿ الَّذِینَ هُم فِی صَلاتِهِم خاشِعُونَ ﴾ »[143] انسان مؤمن نمیتواد از نماز و خشوع در نماز بینیاز باشد، بدان سبب که نماز ضمانت ایمان است. نماز توجه به خدا، ( سبحانه و تعالی ) ، است. نماز در جسم ما با حرکات، در عقل ما با توجه و حضور، در قلب ما با خشوع آشکار میشود. برای خدا با همه وجودمان نماز میخوانیم و این نماز ایمان ما را تضمین میکند. اما اگر نماز را ترک کنیم و آن را سبک بشماریم یا در نماز خشوع نورزیم یا به شئون آن اهتمام نداشته باشیم، این ضعف در عمل و ممارست به ضعف ایمان منجر میشود. قرآن کریم در جاهای بسیار تأکید میکند کسی که اعمال ناپسند انجام میدهد یا واجبات خویش را انجام نمیدهد، در معرض الحاد و انحراف و کفر است، چراکه ترک عمل به ضعف اصول منجر میشود. بنابراین، نماز ضمانت بقای ایمان است؛ نماز است که باعث میشود ایمان سراسر وجود انسان را بگیرد و ژرفا یابد. در آن زمان است که آدمی احساس مسئولیت کامل میکند و درمییابد که وقت عزیز و ارزشمند است و اینکه او مسئول سعادتمند کردن امت خود و کمال خویش و برادران خود است.
بالطبع، زمانی که آدمی دغدغه داشته باشد و احساس کند که مأموریت و هدف خاصی دارد، خود را در ورطه باطل نمیاندازد و وقت خویش را هدر
[142]. شیخ حر عاملی، وسایلالشیعه، قم، مؤسسه آل البیت، 1409 هـ .ق، ج 10، ص 313.
[143]. «آنان که در نمازشان خشوع میورزند.» (مؤمنون، 2)